Quán ăn gia đình nhận tiệc thôi nôi, đám giỗ, liên hoan cơ quan, họp lớp là nguồn doanh thu lớn mà ít quán làm cho chặt. Thường chỉ là một cuộc gọi: “Thứ Bảy tuần sau cho chị tám mâm, thực đơn như lần trước”. Tới ngày, khách đến mười mâm, đòi đổi món cá, gọi thêm ba két bia, rồi lúc tính tiền không ai nhớ “lần trước” là thực đơn nào và giá bao nhiêu.
Bài này đưa ra một quy trình nhận tiệc đủ dùng cho quán gia đình: hỏi đủ thông tin, gửi xác nhận bằng văn bản, đặt cọc, hạn chốt số mâm, cách tính món phát sinh, và quy định huỷ tiệc. Mọi con số trong bài là ví dụ minh hoạ; mức cọc, hạn chốt và mức hoàn là do quán tự đặt và thoả thuận với khách, không có một con số bắt buộc chung.
Hỏi đủ tám thông tin ngay từ cuộc gọi đầu
Thiếu một trong các thông tin dưới đây là tới ngày tiệc phải gọi hỏi lại, hoặc tệ hơn là tự đoán. Người nhận tiệc nên có sẵn một tờ mẫu và hỏi lần lượt:
- Người đặt và người quyết định: nhiều tiệc do một người gọi nhưng người trả tiền là người khác. Ghi tên cả hai và cách liên lạc.
- Ngày, giờ bắt đầu, giờ dự kiến kết thúc: tiệc trưa hay tối, có cần giữ phòng sau giờ thường không.
- Loại tiệc: giỗ, thôi nôi, cưới hỏi, liên hoan. Tiệc giỗ có thể cần mâm cúng riêng; thôi nôi cần chỗ bày bàn đồ cho bé.
- Số mâm hoặc số khách dự kiến, có bao nhiêu trẻ em.
- Thực đơn: chọn theo mâm có sẵn hay tự chọn món; món nào cần kiêng.
- Đồ uống: quán cung cấp hay khách mang vào; nếu mang vào thì có thu phí mở chai không.
- Yêu cầu khác: trang trí, loa, máy chiếu, bánh kem, chỗ để xe cho bao nhiêu xe.
- Ngân sách hoặc giá mâm khách đang nhắm: hỏi thẳng giúp đề xuất thực đơn đúng ngay lần đầu.
Mẫu xác nhận tiệc gửi khách
Sau cuộc gọi, quán gửi lại một bản xác nhận qua tin nhắn, khách trả lời đồng ý là xong. Bản xác nhận là thứ để hai bên cùng nhìn khi có tranh luận, nên càng cụ thể càng tốt:
| Mục | Nội dung ví dụ |
|---|---|
| Tiệc | Giỗ ông, gia đình chị Hoa, thứ Bảy 14/11, 11 giờ trưa, tầng 2 |
| Số mâm | 8 mâm × 8 người, chốt số cuối trước 11 giờ trưa thứ Năm |
| Thực đơn mỗi mâm | Tám món theo danh sách đính kèm, đổi món cá hấp sang cá kho |
| Giá | 1.500.000đ một mâm, chưa gồm đồ uống |
| Đồ uống | Quán cung cấp, tính theo số thực dùng, giá theo thực đơn |
| Cọc | 3.600.000đ, chuyển khoản trước thứ Ba |
| Huỷ, đổi | Theo quy định huỷ tiệc của quán gửi kèm |
Cọc bao nhiêu và giữ cọc thế nào
Cọc để bảo đảm quán không mất trắng khi đã mua nguyên liệu và từ chối khách khác trong khung giờ đó. Nhiều quán gia đình đặt cọc trong khoảng hai mươi tới năm mươi phần trăm giá trị tiệc dự kiến, tuỳ quy mô và mức độ quen khách. Ví dụ minh hoạ: tiệc 8 mâm × 1.500.000đ = 12.000.000đ, cọc 30% là 3.600.000đ.
Cọc nên nhận bằng chuyển khoản với nội dung ghi rõ tên tiệc và ngày tiệc, để cuối tháng tra sao kê là thấy. Nếu nhận tiền mặt thì viết giấy nhận cọc có chữ ký người nhận, chụp gửi khách. Ghi khoản cọc vào sổ tiệc riêng, không trộn với doanh thu bán hàng trong ngày, vì đây là tiền của khách cho tới khi tiệc diễn ra.
Ngày quyết toán, cọc được trừ vào tổng. Lỗi hay gặp là thu ngân ca tối không biết khách đã cọc, thu đủ toàn bộ, vài hôm sau khách gọi tới đòi lại. Sổ tiệc phải để ở quầy và người quyết toán phải xem trước khi in hoá đơn.
Đổi số khách, số mâm: đặt hạn chót
Hạn chót số mâm. Ví dụ minh hoạ: chốt số mâm cuối cùng trước 48 giờ. Sau mốc này quán đã đặt hàng thịt cá theo số đó; giảm mâm thì vẫn tính theo số đã chốt.
Tăng mâm sau hạn chót. Thường nhận được nếu quán còn chỗ và còn nguyên liệu, nhưng không hứa trước. Có thể đổi một hai món trong mâm tăng thêm sang món sẵn có, nói với khách từ lúc nhận.
Mâm dự phòng. Tiệc giỗ, tiệc quê hay có khách đến thêm. Thoả thuận trước một mâm dự phòng: chuẩn bị sơ chế sẵn, chỉ nấu và tính tiền khi thật sự dùng. Mâm dự phòng không dùng thì nguyên liệu đưa vào bán hằng ngày, quán không lỗ.
Trẻ em. Ghi rõ trẻ em ngồi chung mâm người lớn không tính riêng, hay đủ số trẻ thì thành một mâm. Không rõ thì cuối buổi thường cãi nhau về mâm “nửa người lớn nửa trẻ con”.
Món phát sinh và quyết toán: ví dụ tính tay
Trong tiệc, mọi thứ ngoài thực đơn đã chốt là phát sinh và phải được người đại diện của khách đồng ý trước khi mang ra. Ví dụ minh hoạ quyết toán tiệc ở trên, khách đến thêm một mâm dự phòng và gọi thêm món:
| Dòng | Cách tính | Thành tiền |
|---|---|---|
| Mâm đã chốt | 8 × 1.500.000đ | 12.000.000đ |
| Mâm dự phòng đã dùng | 1 × 1.500.000đ | 1.500.000đ |
| Món thêm: 2 đĩa gà luộc | 2 × 250.000đ | 500.000đ |
| Bia | 3 két, trả lại 9 chai nguyên: 63 chai × 20.000đ | 1.260.000đ |
| Nước ngọt | 30 lon × 15.000đ | 450.000đ |
| Tổng | 15.710.000đ | |
| Trừ cọc | −3.600.000đ | |
| Còn phải thanh toán | 12.110.000đ |
Huỷ tiệc: viết sẵn mức hoàn cọc theo thời điểm
Huỷ tiệc là chuyện khó nói nhất vì thường rơi vào hoàn cảnh gia đình khách có việc. Viết sẵn quy định và gửi kèm xác nhận giúp quán không phải đặt điều kiện vào lúc khách đang gặp chuyện. Ví dụ minh hoạ một cách đặt mốc:
| Báo huỷ | Hoàn cọc | Lý do |
|---|---|---|
| Trước ngày tiệc từ 7 ngày | Hoàn toàn bộ hoặc chuyển sang ngày khác | Quán chưa mua nguyên liệu, còn kịp nhận tiệc khác |
| Từ 3 tới 7 ngày | Hoàn một phần, ví dụ một nửa | Đã giữ chỗ, có thể đã đặt hàng một phần |
| Dưới 48 giờ | Không hoàn, hoặc chuyển cọc thành tiền dùng bữa sau | Nguyên liệu đã đặt theo số chốt |
Ngày tiệc: bàn giao cho bếp và phục vụ
Bản xác nhận chỉ có ích nếu người làm ngày hôm đó đọc được nó. Trước tiệc một ngày và sáng ngày tiệc:
- Gọi hoặc nhắn khách xác nhận lại giờ và số mâm, ghi kết quả vào sổ tiệc.
- In hoặc chép bản xác nhận dán ở bếp và ở quầy: số mâm, thực đơn, món đổi, món kiêng, giờ lên món đầu.
- Phân một phục vụ chính cho tiệc, chỉ người này nhận yêu cầu phát sinh và hỏi người đại diện của khách trước khi mang ra.
- Đếm đồ uống mang ra theo két, theo thùng, ghi vào sổ tiệc ngay lúc mang ra, giống cách đếm ở bàn nhậu.
- Kết thúc tiệc, phục vụ chính cùng người đại diện của khách đi qua danh sách phát sinh trước khi đưa sang quầy quyết toán.
Những lỗi hay gặp khi quán gia đình nhận tiệc
Gần như mọi tranh cãi ở bàn quyết toán tiệc đều bắt nguồn từ một trong các lỗi sau, và đều tránh được từ lúc nhận:
- Báo giá mâm qua điện thoại mà không gửi lại bằng tin nhắn, tới ngày hai bên nhớ hai con số khác nhau.
- Ghi “thực đơn như lần trước” mà không chép lại danh sách món; lần trước đã cách nửa năm, giá đã đổi.
- Không ghi ai là người đại diện quyết định phát sinh, phục vụ nghe ai gọi cũng mang ra.
- Đồ uống không đếm lúc mang ra, cuối tiệc đếm vỏ thiếu, hai bên mỗi người một số.
- Cọc nhận tiền mặt không có giấy, người nhận cọc nghỉ làm, quán không chứng minh được đã nhận bao nhiêu.
- Nhận tiệc lớn khi bếp chỉ có hai người, món lên chậm, khách tiệc và khách lẻ cùng phàn nàn.
Câu hỏi thường gặp
Khách quen lâu năm có cần đặt cọc không?
Có thể linh động, nhưng nên giữ thói quen cọc dù ít, nhất là tiệc lớn. Cọc không phải vì nghi ngờ khách mà để cả hai bên coi đây là cam kết. Khách quen hiểu điều này hơn ai hết.
Khách muốn mang rượu, bia của mình vào thì sao?
Quyết định trước và ghi trong xác nhận: cho mang vào miễn phí, thu phí mở chai, hay không nhận. Nhiều quán cho mang rượu nhưng bia nước ngọt dùng của quán. Điều quan trọng là khách biết trước, không phải tới cuối tiệc mới nghe.
Khách đổi món sau khi đã chốt thực đơn có được không?
Được nếu báo trước hạn chót và quán còn kịp đổi nguyên liệu. Món đổi có giá vốn chênh nhiều thì báo giá mâm mới. Ghi lại thay đổi vào bản xác nhận và gửi lại cho khách.
Có nên nhận tiệc trùng giờ đông nhất của quán không?
Cân nhắc khả năng bếp. Tiệc tám mâm lên món cùng lúc chiếm gần hết bếp trong nửa tiếng. Nếu nhận, báo trước với khách lẻ là giờ đó món ra chậm, hoặc giới hạn thực đơn bán lẻ trong khung giờ tiệc.
Ghi sổ tiệc bằng gì là đủ?
Một cuốn sổ riêng hoặc một bảng tính chung, mỗi tiệc một mục: ngày, khách, số mâm, thực đơn, cọc, trạng thái. Điều quan trọng là để ở chỗ quầy và bếp cùng xem được, không nằm trong điện thoại riêng của một người.