Ở nhà hàng một mặt sàn, người phục vụ nhìn thấy cả quán và chạy vài bước là tới bếp. Lên hai ba tầng, thêm sân vườn hay phòng riêng, mọi thứ chậm hẳn: phục vụ tầng ba ghi món xong phải xuống tầng một đưa phiếu, món ra không biết bàn 305 ở đâu, khách tầng hai gọi thêm mà không thấy ai. Mỗi chuyến cầu thang là một hai phút, nhân lên hàng chục lượt mỗi giờ.
Bài này nói về cách tổ chức phục vụ cho nhà hàng nhiều tầng, nhiều khu: chia khu theo người, đặt mã bàn, gọi món tại bàn bằng điện thoại, chia phiếu bếp theo trạm, và người chạy món. Phần gần cuối nói phần mềm giúp được chỗ nào.
Chia khu theo người, không chia theo lúc rảnh
Mỗi khu một người chịu trách nhiệm. Mỗi tầng hoặc mỗi khu có một phục vụ chính lo từ lúc khách ngồi tới lúc khách về. Người khác có thể bưng giúp, nhưng gọi món, gọi thêm và tạm tính thuộc người chính, để khách hỏi ai cũng có một câu trả lời.
Khu được chia theo số bàn có khách, không theo diện tích. Tầng ba có mười bàn nhưng tối thường chỉ mở năm bàn, còn tầng một hai mươi bàn luôn đầy. Ca đông cần chia lại khu để mỗi người phục vụ một số bàn đang có khách tương đương nhau.
Có người điều phối ở tầng trệt. Quản lý ca hoặc người đón khách đứng ở lối vào, biết khu nào còn bàn, khu nào đang quá tải, và xếp khách theo đó thay vì để khách tự chọn tầng.
Phòng riêng có người riêng khi có tiệc. Phòng riêng mười hai người cần một phục vụ gần như cố định. Ghép phòng riêng vào khu của một người đang lo sáu bàn ngoài là cách nhanh nhất để cả phòng lẫn sáu bàn đều phàn nàn.
Đặt mã bàn để ai đọc cũng biết ở đâu
Mã bàn phải nói được tầng và khu. Bếp, người chạy món, thu ngân đọc mã là hình dung ra vị trí mà không cần hỏi. Ví dụ một cách đặt:
| Khu | Mã bàn | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tầng 1, trong nhà | 101 – 120 | Số đầu là tầng |
| Tầng 2 | 201 – 214 | Số đầu là tầng |
| Tầng 3, phòng riêng | P31, P32 | P là phòng, số đầu là tầng |
| Sân vườn | S01 – S10 | S là sân, không lẫn với tầng |
Gọi món tại bàn bằng điện thoại: bỏ được chuyến cầu thang
Thay đổi đáng giá nhất với nhà hàng nhiều tầng là bỏ chuyến mang phiếu xuống bếp. Khi phục vụ ghi món ngay trên điện thoại và gửi thẳng xuống bếp, món bắt đầu được làm trong lúc người phục vụ còn đứng ở bàn. Với tầng ba, mỗi lượt gọi món tiết kiệm được một chuyến lên xuống, và người phục vụ ở lại khu của mình.
Để làm được, cần ba điều: Wi-Fi phủ đủ mọi tầng và khu, kiểm thật bằng cách đứng ở góc xa nhất gửi thử; mỗi phục vụ một tài khoản riêng để biết ai gọi món nào; và thực đơn trong máy được sắp theo nhóm giống thực đơn giấy để bấm nhanh. Tuần đầu nên giữ song song sổ tay, đến khi thấy không còn món nào phải ghi lại.
Nhà hàng có khách lớn tuổi hoặc tiệc gia đình thì giữ thói quen phục vụ đọc lại món trước khi gửi. Ghi bằng máy nhanh hơn nhưng bấm nhầm món liền kề trên danh sách cũng xảy ra.
Chia phiếu bếp theo trạm
Mỗi món gắn với một trạm. Món xào, món chiên về bếp nóng; gỏi, món lạnh về bếp lạnh; đồ uống về quầy bar; tráng miệng về trạm tráng miệng. Một đơn bốn món có thể tách ra ba trạm cùng lúc thay vì một phiếu đi lần lượt.
Phiếu có mã bàn, giờ gửi và đợt. Bếp cần biết món này của bàn 305, gửi lúc mấy giờ, là đợt đầu hay gọi thêm. Đợt gọi thêm của bàn đang ăn thường cần ra trước món đầu của bàn mới ngồi.
Có tín hiệu báo món xong. Bếp báo món xong cho người chạy món bằng chuông, bằng màn hình, hoặc đặt lên kệ ra món có ghi mã bàn. Thiếu tín hiệu này, món nguội trên kệ mà không ai biết.
Người chạy món và kệ ra món theo tầng
Ở nhà hàng nhiều tầng, việc mang món lên bàn nên tách khỏi việc phục vụ khu. Quy trình gợi ý:
- Đặt kệ ra món ở bếp, chia ngăn theo tầng hoặc khu. Món xong đặt vào đúng ngăn, kèm mẩu giấy hoặc kẹp có mã bàn.
- Mỗi ca đông có ít nhất một người chạy món chuyên mang lên các tầng trên. Người phục vụ tầng chỉ nhận món ở đầu cầu thang hoặc ở khu, không phải xuống bếp.
- Gom món theo tầng: chờ thêm vài chục giây để mang hai ba món cùng tầng trong một chuyến, trừ món cần nóng như lẩu, món chiên.
- Người phục vụ khu kiểm món ra đủ cho bàn chưa, báo bếp ngay nếu thiếu, không đợi khách hỏi.
- Nhà hàng có thang tải món thì đặt người nhận cố định ở đầu thang tầng trên, tránh món lên rồi nằm chờ.
Những lỗi hay gặp khi nhà hàng mở thêm tầng
Phần lớn nhà hàng mở thêm tầng vì tầng dưới đã đầy, rồi vận hành tầng mới bằng cách cũ. Các lỗi gặp nhiều nhất:
- Không có người ở tầng trên lúc vắng: tầng ba chỉ có hai bàn khách nên không ai ở lại, khách muốn gọi thêm phải đi xuống cầu thang tìm người.
- Đồ uống vẫn pha ở tầng trệt: mỗi ly nước cũng phải mang lên ba tầng. Một tủ mát nhỏ với nước đóng chai và đá ở mỗi tầng bớt được rất nhiều chuyến.
- Dụng cụ dự phòng để hết ở dưới: khăn, đũa, chén, giấy, nước chấm. Mỗi tầng nên có một trạm phục vụ nhỏ đủ dùng cho một ca.
- Bàn tầng trên dọn chậm: chén bát bẩn phải mang xuống khu rửa, người phục vụ ngại đi nên để chồng ở góc. Cần thùng gom chén bát có nắp và một lượt thu dọn định kỳ.
- Thu ngân không biết bàn nào đã về: khách tầng trên ra về đi ngang quầy nhưng thu ngân không nhận ra là bàn nào. Mã bàn phải đi theo khách xuống quầy, bằng thẻ bàn hoặc bằng tạm tính.
- Tính thời gian ra món theo tầng một: bếp quen nhịp tầng trệt, món tầng ba nguội trên đường lên. Món cần nóng nên báo người chạy món ngay khi bắt đầu làm, không chờ làm xong.
Làm trên Ẩm Thực: khu vực, gọi món trên điện thoại, màn bếp theo trạm
Trên phần mềm Ẩm Thực, lúc dựng quán có thể khai số tầng để hệ thống sinh sẵn bàn chia theo khu “Tầng 1”, “Tầng 2”; bàn đặt mã có tiền tố chữ như S01 cho sân vườn, P31 cho phòng riêng thì sơ đồ tự gom theo tiền tố đó thành một khu. Sơ đồ bàn hiện theo khu, phục vụ thấy ngay bàn nào của khu mình đang có đơn. Mỗi bàn có mã QR riêng để khách tự gọi thêm khi chưa thấy phục vụ; đơn của khách vào hàng chờ để nhân viên soát rồi mới xuống bếp.
Phục vụ dùng điện thoại mở đơn bàn, thêm món và gửi bếp ngay tại bàn. Mỗi món gắn trạm bếp, nên đơn tự tách ra màn hình bếp của từng trạm: bếp nóng thấy món xào, quầy bar thấy đồ uống. Món gọi thêm sau khi đã gửi được tách dòng riêng để bếp biết là đợt sau. Mỗi nhân viên một tài khoản, quyền theo vai trò: phục vụ gọi món, thu ngân thu tiền, quản lý được bớt món và giảm giá.
Chủ nhà hàng không có mặt thì mở App Ẩm Thực trên iPhone xem màn “Hôm nay”: doanh thu đã thu, số đơn đang phục vụ, món bếp đang làm, đặt bàn trong ngày; khi có đơn khách quét QR hay đặt mang về, điện thoại nhận thông báo đẩy.
Chia bàn theo tầng và khu, cho phục vụ gọi món trên điện thoại, tách món tự động về màn bếp từng trạm, và theo dõi cả nhà hàng trên App Ẩm Thực.
Câu hỏi thường gặp
Nhà hàng ba tầng cần bao nhiêu người chạy món?
Không có con số cố định, phụ thuộc số bàn tầng trên và tốc độ ra món. Cách đo: ghi thời gian từ lúc món đặt lên kệ tới lúc lên bàn trong vài ca đông. Nếu thường quá hai ba phút, cần thêm người hoặc thang tải món.
Wi-Fi yếu ở tầng trên thì có gọi món bằng điện thoại được không?
Rất khó ổn định. Nên lắp thêm bộ phát cho từng tầng, nối dây về bộ định tuyến chính, và đi kiểm từng góc trước khi bỏ phiếu giấy. Giữ sổ tay dự phòng cho lúc mạng có sự cố.
Khách tầng trên gọi thêm mà không thấy phục vụ thì làm sao?
Chuông gọi tại bàn hoặc gọi món bằng mã QR tại bàn giúp khách báo được ngay. Quan trọng hơn là chia khu đủ nhỏ để mỗi phục vụ nhìn thấy mọi bàn của mình, và người điều phối biết khu nào đang thiếu người.
Có nên in phiếu bếp song song với màn hình bếp?
Tuần đầu chuyển đổi thì nên, để bếp quen và có phương án khi màn hình gặp sự cố. Khi bếp đã quen, in song song dễ sinh nhầm lẫn vì có hai nguồn, nên giữ máy in làm dự phòng thay vì dùng hằng ngày.
Phòng riêng có nên tính phí phục vụ riêng không?
Nhiều nhà hàng áp mức chi tiêu tối thiểu hoặc phí phòng cho phòng riêng, vì cần người phục vụ cố định. Nếu áp dụng thì ghi rõ khi nhận đặt phòng và trên xác nhận gửi khách, đừng để tới lúc tính tiền mới nói.