Quán lẩu nướng có hai kiểu bán, và nhiều quán chạy cả hai cùng lúc: bán theo suất tính đầu người (ăn thoải mái các món trong suất) và bán gọi món lẻ theo đĩa. Chỗ khó là một bàn hay trộn cả hai: bốn người ăn suất, gọi thêm hai đĩa hải sản ngoài suất, hai chai rượu, một trẻ em tính nửa suất. Cộng thêm chuyện giờ ngồi, đồ thừa, bếp than phải thay, và bàn nào đang dùng bếp nào.
Bài này đi qua những quy định cần có cho quán lẩu nướng: cách đặt suất và món ngoài suất, giới hạn giờ ngồi, chuyện đồ thừa, quản lý bếp và bàn, kèm một ví dụ tính tiền bàn hỗn hợp. Phần gần cuối nói cách dựng sơ đồ bàn và combo trên phần mềm.
Suất theo người và món ngoài suất: vạch ranh giới rõ
Danh sách món trong suất phải đóng. Ghi rõ những món nào trong suất, theo từng mức suất nếu có nhiều mức. Món nào không có trong danh sách thì mặc định là ngoài suất và tính tiền riêng. Phục vụ không được tự “cho thêm” món ngoài suất.
Món ngoài suất có giá riêng, không giảm theo suất. Hải sản tươi, thịt bò loại cao, rượu, nước ngọt chai thường để ngoài suất vì giá vốn biến động. Ghi giá ngay trên thực đơn, để khách thấy trước khi gọi.
Cả bàn cùng một mức suất. Nếu bàn bốn người mà hai người ăn suất cao, hai người ăn suất thấp thì gần như không kiểm soát được ai ăn món nào. Đa số quán quy định cả bàn chọn chung một mức, trừ trẻ em.
Trẻ em tính theo chiều cao hoặc tuổi, có quy định viết sẵn. Ví dụ minh hoạ: dưới 1 mét miễn phí, từ 1 mét tới 1,3 mét tính nửa suất. Đo bằng vạch chiều cao ở quầy, nhanh và khỏi tranh luận về tuổi.
Ví dụ tính tay: một bàn hỗn hợp
Ví dụ minh hoạ, giá giả định. Bàn có 4 người lớn ăn suất 250.000đ, 1 trẻ em cao 1,2 mét tính nửa suất, gọi thêm 2 đĩa tôm ngoài suất và 6 lon nước.
| Dòng | Cách tính | Thành tiền |
|---|---|---|
| Suất người lớn | 4 × 250.000đ | 1.000.000đ |
| Suất trẻ em | 1 × 125.000đ | 125.000đ |
| Tôm ngoài suất | 2 × 120.000đ | 240.000đ |
| Nước lon | 6 × 15.000đ | 90.000đ |
| Tổng | 1.455.000đ |
Giờ ngồi: giới hạn có lợi cho cả quán và khách
Quán bán theo suất mà không giới hạn giờ thì bàn cuối tuần có thể ngồi ba bốn tiếng, ăn chậm rãi nhiều đợt, giá vốn mỗi suất vượt xa tính toán, trong khi khách đứng chờ ngoài cửa bỏ đi. Mức giới hạn phổ biến là khoảng chín mươi phút tới hai tiếng tính từ lúc đặt bếp lên bàn; quán tự chọn theo tốc độ ăn thực tế đo được ở quán mình.
Muốn giới hạn có tác dụng thì phải ghi giờ bắt đầu ngay lúc mở bàn, nhắc khách khi còn mười lăm phút, và ngừng nhận gọi đợt mới trong suất khi còn khoảng mười phút. Món ngoài suất và đồ uống thì vẫn bán tiếp. Ngày vắng, quản lý ca có thể cho ngồi thêm mà không cần nói gì, nhưng quy định vẫn nên có để dùng lúc đông.
Đồ thừa: phụ thu hay không, và nói thế nào
Phụ thu đồ thừa nhằm chặn kiểu gọi một lần hàng chục đĩa rồi bỏ dở, chứ không phải để kiếm thêm. Nếu áp dụng, quy định cần cụ thể: thừa bao nhiêu thì tính, tính theo đĩa hay theo cân, mức thu bao nhiêu, và chỉ áp cho món trong suất. Ghi trên thực đơn, phục vụ nhắc một câu khi khách gọi đợt đầu.
Cách hiệu quả hơn phụ thu là giới hạn số đĩa mỗi đợt gọi, ví dụ minh hoạ mỗi đợt tối đa hai đĩa mỗi món cho bàn bốn người, ăn hết mới gọi tiếp. Khách ít bị phạt, bếp đỡ chạy, đồ thừa giảm từ gốc. Phụ thu nên là biện pháp cuối, dùng khi khách cố tình, và quyết định thu thuộc về quản lý ca chứ không phải phục vụ.
Giá vốn một suất: tính trước để biết mình chịu được bao lâu
Giá suất đặt ra phải dựa trên lượng khách ăn thật, không dựa vào cảm giác. Cách làm: hai tuần đầu, cân tổng thịt, hải sản xuất ra cho các bàn ăn suất mỗi ngày, chia cho số khách ăn suất. Ví dụ minh hoạ với giá vốn thịt bình quân giả định 200.000đ một ký:
| Khoản trong suất | Khách ăn vừa | Khách ăn nhiều, ngồi lâu |
|---|---|---|
| Thịt, hải sản trong suất | 350g = 70.000đ | 500g = 100.000đ |
| Rau, nấm, mì, đồ nhúng | 10.000đ | 15.000đ |
| Nước lẩu, sốt chấm, gia vị, than hoặc gas | 15.000đ | 20.000đ |
| Giá vốn một suất | 95.000đ | 135.000đ |
| Tỷ lệ trên giá suất 250.000đ | khoảng 38% | khoảng 54% |
Đọc bảng giá vốn suất thế nào
Chênh lệch giữa hai cột là lý do quán bán suất cần giờ ngồi và giới hạn mỗi đợt gọi. Cùng một giá bán, bàn ngồi lâu có thể làm giá vốn tăng gần một nửa. Nếu số đo thực tế của quán nghiêng về cột phải, có ba hướng: rút giờ ngồi, đưa món đắt nhất ra ngoài suất, hoặc điều chỉnh giá suất. Món ngoài suất và đồ uống chính là nơi bù lại biên lợi nhuận, nên thực đơn đồ uống đáng được chăm như thực đơn món.
Nên tính lại bảng này mỗi khi giá thịt nhập thay đổi đáng kể, và ghi riêng ngày thường với cuối tuần, vì khách cuối tuần thường ăn nhiều và ngồi lâu hơn.
Bếp than, bếp từ và sơ đồ bàn: ai theo dõi cái gì
Quán lẩu nướng có tài sản nằm trên từng bàn: bếp từ, bếp gas mini, lò than, vỉ nướng. Mỗi ca nên làm đủ các bước:
- Vẽ sơ đồ bàn theo khu, mỗi bàn có mã và loại bếp đang gắn (từ, gas, than). Khu nướng than nên gần hệ thống hút khói.
- Mở ca: kiểm từng bếp bật được, lò than đã chuẩn bị đủ, bình gas mini còn đủ dùng; ghi bàn nào bếp lỗi để không xếp khách vào.
- Khi mở bàn: phục vụ ghi giờ bắt đầu, số người, mức suất và số trẻ em. Đây là bốn thông tin quyết định tiền của cả bàn.
- Trong buổi: người phụ trách than thay than, thay vỉ theo lượt; phục vụ khu ghi các đĩa gọi thêm theo đợt, tách món trong suất và ngoài suất.
- Khi khách về: kiểm bếp, vỉ còn đủ, tắt nguồn, lau bàn rồi mới đổi trạng thái bàn sang trống. Bàn chưa dọn xong mà đã báo trống là nguyên nhân hay gặp của cảnh khách mới vào phải đứng chờ.
Làm trên Ẩm Thực: sơ đồ bàn theo khu và combo suất
Trên phần mềm Ẩm Thực, quán tạo bàn theo tầng hoặc đặt mã có tiền tố chữ để gom thành khu (N01 cho khu nướng than, L01 cho khu lẩu), mỗi bàn có mã QR riêng. Sơ đồ bàn cho thấy bàn nào trống, bàn nào đang có đơn, bàn nào đang dọn. Suất lẩu nướng có thể dựng thành combo: khi bán một suất, combo tự tách thành các món thành phần để màn hình bếp theo trạm nhận đúng phần việc, trạm sơ chế thịt nhận phần thịt, quầy nước nhận phần đồ uống. Suất trẻ em đặt thành một món riêng với giá riêng.
Món ngoài suất là món lẻ với giá của nó, phục vụ thêm vào cùng đơn của bàn qua từng đợt gọi; món gọi thêm sau khi đã gửi bếp được tách thành dòng mới chờ gửi. Khách tự gọi đĩa thêm bằng QR tại bàn thì đơn vào hàng chờ cho nhân viên soát, nên quán vẫn giữ được giới hạn số đĩa mỗi đợt. Công thức món tự trừ kho và tính giá vốn theo giá nhập, giúp quán biết suất đang lời bao nhiêu khi giá thịt đổi.
Phần mềm hiện không tự đếm giờ ngồi hay tự tính phụ thu đồ thừa; giờ mở bàn có trên đơn để quản lý ca theo dõi, còn phụ thu nếu có thì thêm thành một dòng có ghi chú, do người có quyền thêm.
Dựng sơ đồ bàn theo khu, bán suất lẩu nướng dạng combo tự tách món xuống bếp, thêm món ngoài suất theo từng đợt và xem tình hình quán trên App Ẩm Thực.
Câu hỏi thường gặp
Nên tính suất trẻ em theo tuổi hay chiều cao?
Chiều cao dễ áp dụng hơn vì kiểm được ngay tại quầy, không phải hỏi giấy tờ hay tin lời khách. Treo một vạch đo ở lối vào, ghi rõ mốc miễn phí và mốc nửa suất, phục vụ chỉ cần nhìn là biết.
Khách ngồi quá giờ quy định thì xử lý thế nào?
Nhắc trước mười lăm phút, ngừng nhận đợt gọi mới trong suất khi gần hết giờ, vẫn bán món ngoài suất và đồ uống. Không đuổi khách. Nếu quán vắng thì quản lý ca có thể bỏ qua; quy định chủ yếu để dùng lúc có khách đang chờ.
Có nên để nhân viên tự quyết phụ thu đồ thừa?
Không nên. Phụ thu dễ gây cãi nhau và dễ bị dùng tuỳ tiện. Chỉ quản lý ca quyết, có lý do cụ thể, và nên ưu tiên giới hạn số đĩa mỗi đợt để không phải thu.
Bếp than hay bếp từ hợp với quán nhỏ hơn?
Bếp từ dễ vận hành, sạch, không cần người lo than, nhưng cần nguồn điện đủ tải cho nhiều bàn cùng lúc. Bếp than cho mùi vị khách thích hơn với món nướng, đổi lại cần hút khói tốt và một người lo than giờ đông.
Một bàn muốn đổi từ gọi món lẻ sang ăn suất giữa chừng được không?
Được nếu quán cho phép, nhưng phải chốt rõ: các đĩa đã gọi lẻ trước đó tính theo giá lẻ hay được tính vào suất. Cách gọn nhất là tính suất từ lúc đổi, món lẻ đã gọi vẫn tính giá lẻ, nói rõ với khách trước khi đổi.