AppAmThuc.comQuán của bạn, gọn trong điện thoại
Bếp, kho & công thức món

Đặt hàng nguyên liệu theo mức tồn tối thiểu thay vì nhìn bằng mắt

Cách tính mức tồn tối thiểu cho nguyên liệu quán ăn từ lượng dùng mỗi ngày và ngày chờ hàng, đặt bao nhiêu, lập lịch đặt theo tuần và chỉnh cho ngày lễ.

Đặt hàng nguyên liệu theo mức tồn tối thiểu thay vì nhìn bằng mắt

Đặt hàng bằng mắt nghĩa là chiều nào đó người bếp mở tủ, thấy “còn ít” thì gọi mối. Cách này chạy được khi quán bán đều và người đặt hàng làm lâu năm. Nó hỏng đúng vào những ngày cần nó nhất: cuối tuần đông, người quen việc nghỉ, mối giao trễ một ngày, và tới 11 giờ trưa thì hết bò.

Mức tồn tối thiểu là con số thay cho con mắt: tồn chạm mức đó thì đặt, không cần đoán. Phần dưới chỉ cách tính mức tồn tối thiểu từ lượng dùng mỗi ngày và số ngày chờ hàng, tính đặt bao nhiêu, lập lịch đặt hàng theo tuần và chỉnh cho ngày lễ.

Đặt hàng bằng mắt sai ở đâu

Mắt nhìn được thể tích, không nhìn được thời gian. Nửa thùng cá viên có thể đủ ba ngày với quán bán ít món chiên, nhưng chỉ đủ một tối thứ bảy. Mắt cũng không tính được mối giao chiều mai hay sáng ngày kia.

Hai hệ quả ngược chiều nhau: hết hàng giữa giờ bán, phải chạy chợ mua giá lẻ hoặc gạch món khỏi thực đơn; và mua dư vì sợ hết, hàng tươi nằm lâu, hư phải bỏ. Cả hai đều ăn vào lãi nhưng không hiện trên sổ dưới cái tên “đặt hàng sai”.

Một con số cho mỗi mặt hàng — còn bao nhiêu thì đặt — giải quyết được phần lớn chuyện này, và giao được cho người mới mà không cần dạy “con mắt”.

Tính mức tồn tối thiểu từ lượng dùng và ngày chờ hàng

Công thức gốc: mức tồn tối thiểu = lượng dùng trung bình mỗi ngày × số ngày từ lúc đặt tới lúc hàng về + lượng dự phòng.

Lượng dùng mỗi ngày lấy từ sổ kho hoặc phiếu xuất của hai, ba tuần gần nhất, chia cho số ngày bán. Không có sổ thì đếm tồn đầu và cuối một tuần, cộng hàng nhập trong tuần, ra lượng dùng cả tuần rồi chia cho số ngày mở cửa.

Ví dụ minh hoạ với thịt bò: dùng trung bình 6 kg mỗi ngày; mối giao sau 1 ngày kể từ lúc đặt; dự phòng nửa ngày bán để phòng mối trễ, tức 3 kg. Mức tồn tối thiểu = 6 × 1 + 3 = 9 kg. Chiều nào kiểm thấy còn 9 kg hoặc ít hơn thì đặt.

Lượng dự phòng tuỳ độ tin cậy của mối: mối đúng giờ, ở gần thì để ít; mối ở xa, hay trễ thì để nhiều hơn. Hàng khô, hàng đông lạnh để được lâu thì dự phòng rộng tay cũng không mất gì; hàng tươi dự phòng nhiều là tự chuốc hư hỏng.

Đặt bao nhiêu: thêm mức tồn tối đa

Biết khi nào đặt rồi, còn cần biết đặt bao nhiêu. Thêm con số thứ hai: mức tồn tối đa, tức lượng cao nhất muốn có trong kho ngay sau khi hàng về, giới hạn bởi hạn dùng và chỗ chứa. Ví dụ minh hoạ cho một quán cơm:

Mặt hàngDùng mỗi ngàyNgày chờDự phòngMức tối thiểuMức tối đa
Thịt bò6 kg13 kg9 kg15 kg
Rau muống8 kg12 kg10 kg14 kg
Gạo15 kg215 kg45 kg100 kg
Bia lon48 lon248 lon144 lon240 lon
Dầu ăn2 lít34 lít10 lít20 lít

Một lần đặt hàng, tính tay từ đầu đến cuối

Lượng đặt không phải là mức tối đa trừ tồn hiện tại, vì từ lúc đặt tới lúc hàng về bếp vẫn dùng tiếp. Công thức đúng: lượng đặt = mức tối đa − (tồn hiện tại − lượng sẽ dùng trước khi hàng về).

Ví dụ minh hoạ: chiều thứ năm kiểm thịt bò còn 8 kg, dưới mức tối thiểu 9 kg nên phải đặt. Từ giờ tới sáng thứ sáu hàng về, quán còn bán thêm khoảng 6 kg, lúc hàng về chỉ còn 2 kg. Muốn sau khi nhận có 15 kg thì đặt 15 − 2 = 13 kg. Mối bán theo tảng 5 kg thì làm tròn thành 15 kg hoặc hạ xuống 10 kg; với thịt tươi, chọn mức thấp hơn và đặt bù hôm sau thường an toàn hơn.

Ghi lượng đặt vào sổ cùng ngày giờ đặt. Hôm sau nhận hàng, so phiếu nhập với lượng đã đặt để biết mối giao đúng hay thiếu.

Lịch đặt hàng cố định theo từng nhà cung cấp

Kiểm tồn mọi mặt hàng mỗi ngày tốn công. Phần lớn quán chỉ cần lịch cố định theo mối, kiểm và đặt vào một giờ nhất định:

  • Mối thịt, cá: kiểm và đặt mỗi chiều sau ca trưa, hàng về sáng hôm sau.
  • Mối rau: đặt mỗi tối hoặc cách ngày, tuỳ chỗ chứa mát của quán.
  • Mối hàng khô (gạo, dầu, gia vị, đồ hộp): đặt một hoặc hai lần mỗi tuần, ví dụ thứ hai và thứ năm.
  • Mối đồ uống (bia, nước ngọt, nước suối): đặt mỗi tuần một lần, thêm một lần trước cuối tuần nếu quán đông thứ bảy, chủ nhật.
  • Ghi rõ giờ chót mỗi mối nhận đơn, ai là người đặt, và ai thay khi người đó nghỉ.
  • Dán lịch ở cửa kho, kèm bảng mức tối thiểu, tối đa của các mặt hàng chính.

Cuối tuần, ngày lễ và mùa mưa

Cuối tuần. Lượng dùng thứ sáu tới chủ nhật thường khác ngày thường. Thay vì một con số dùng mỗi ngày, tách thành hai: ngày thường và cuối tuần. Đặt hàng chiều thứ năm, thứ sáu thì dùng con số cuối tuần.

Ngày lễ, Tết. Hai thứ đổi cùng lúc: lượng bán (tăng hay giảm tuỳ quán ở khu văn phòng hay khu dân cư) và lịch giao của mối. Ngày chờ hàng có thể từ 1 ngày thành 4, 5 ngày. Tính lại mức tối thiểu riêng cho dịp đó và hỏi lịch nghỉ của mối trước một, hai tuần.

Mùa mưa, mùa giá biến động. Rau và hải sản hay khan sau mưa bão, mối giao trễ hoặc thiếu. Nâng dự phòng của các mặt hàng này trong mùa đó và có sẵn mối thứ hai để gọi.

Khuyến mãi của quán. Chạy khuyến mãi một món thì món đó dùng nhiều hơn hẳn. Nâng mức của các nguyên liệu chính trước ngày chạy, đừng đợi tới khi kho báo hết.

Những bẫy khi mới dùng mức tồn tối thiểu

  • Tính lượng dùng từ một tuần bất thường, như tuần có tiệc lớn hay tuần mưa vắng khách.
  • Đặt mức một lần rồi để nguyên cả năm, trong khi thực đơn và lượng khách đã đổi.
  • Quên phần đang trên đường giao: chiều nay đặt, sáng mai về, nhưng tối nay kiểm lại thấy dưới mức nên đặt thêm lần nữa.
  • Kiểm tồn sai đơn vị: mức ghi theo kg, người kiểm đếm theo túi.
  • Dùng chung một mức cho hai chi nhánh có lượng khách khác nhau.
  • Để mức tối đa của hàng tươi quá cao vì sợ hết, rốt cuộc tiền bỏ hàng hư nhiều hơn tiền tiết kiệm được nhờ đặt lô lớn.

Rà lại mức mỗi tháng

Mức tồn tối thiểu là con số sống. Cuối mỗi tháng dành nửa giờ:

  1. Lấy lượng dùng thực tế tháng qua của 15–20 mặt hàng chính, chia cho số ngày bán.
  2. So với lượng dùng mỗi ngày đang ghi trong bảng; lệch nhiều thì sửa.
  3. Đếm số lần hết hàng giữa giờ bán và số lần phải bỏ hàng hư trong tháng, theo từng mặt hàng.
  4. Mặt hàng hay hết thì tăng dự phòng; mặt hàng hay hư thì hạ mức tối đa, đặt thưa hơn và mỗi lần ít hơn.
  5. Ghi ngày sửa và lý do cạnh bảng, để lần sau biết con số này từ đâu ra.

Câu hỏi thường gặp

Quán mới mở chưa có số liệu thì đặt mức tối thiểu thế nào?

Tuần đầu dùng ước lượng: số phần dự kiến bán mỗi ngày nhân định lượng của món, cộng dự phòng rộng tay cho hàng khô. Sau hai tuần đã có số thật từ phiếu nhập và tồn kho thì tính lại toàn bộ. Hàng tươi tuần đầu nên đặt mỗi ngày, ít một.

Có cần kiểm tồn mỗi ngày để biết khi nào chạm mức không?

Hàng tươi đắt như thịt, cá thì nên kiểm mỗi chiều, chỉ vài phút nếu tủ xếp gọn. Hàng khô và đồ uống chỉ cần kiểm theo lịch đặt của từng mối. Nếu sổ kho tự trừ theo món bán, có thể xem tồn trên sổ rồi đếm thật vài mặt hàng để đối chiếu.

Mối yêu cầu đặt tối thiểu một thùng, một bao thì sao?

Làm tròn lượng đặt theo quy cách của mối. Nếu làm tròn khiến hàng tươi vượt mức tối đa quá nhiều, cân nhắc đổi mối hoặc chia hàng với một quán quen. Hàng khô để được lâu thì làm tròn lên thường không sao, miễn đủ chỗ chứa.

Nên để ai đặt hàng?

Mỗi nhóm hàng một người cố định: thường bếp trưởng lo đồ tươi, thủ kho hoặc quản lý lo hàng khô và đồ uống. Người đặt cũng là người nhận và ký phiếu nhập thì dễ đối chiếu. Luôn ghi sẵn tên người thay khi người chính nghỉ.

Mức tồn tối thiểu có giúp giảm hàng hư không?

Có, nếu đi kèm mức tối đa. Mức tối thiểu giúp không hết hàng; mức tối đa chặn việc đặt dư vì lo xa. Hàng tươi đặt thưa và ít hơn mỗi lần, cộng với kiểm theo ngày, là cách giảm hư hỏng đơn giản nhất mà không cần thêm thiết bị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay

Tải ứng dụng App Ẩm Thực

Quản lý quán ăn: đơn bàn, bếp, kho, báo cáo — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store