Rất nhiều quán chỉ có một quầy mà bán ba kiểu: khách ngồi ăn tại chỗ, khách đứng chờ lấy mang về, và tài xế giao hàng đến lấy đơn. Ba kiểu khách cùng đứng trước một thu ngân, cùng gọi một món, nhưng chi phí phía sau khác nhau: hộp, túi, muỗng nĩa, nước chấm đóng gói, và phần chiết khấu nếu đơn đến từ ứng dụng giao đồ ăn.
Bài này đi qua ba việc quán cần chốt khi bán chung một quầy: giá có khác nhau giữa các kênh không và khác bao nhiêu, phí hộp tính riêng hay gộp vào giá, và cách gọi khách lấy đồ để không giao nhầm. Mục gần cuối nói phần mềm Ẩm Thực giúp phần giá và phí hộp thế nào.
Tính giá vốn bao bì trước khi quyết giá
Món mang về tốn thêm những thứ món tại chỗ không tốn: hộp, nắp, túi, đũa muỗng dùng một lần, hũ nước chấm, ly và ống hút với đồ uống. Mỗi thứ chỉ vài trăm tới vài nghìn đồng, nên rất dễ bỏ qua. Cộng lại thì khác.
Ví dụ minh hoạ: một phần cơm tấm mang về dùng hộp 2.000 đồng, hũ nước mắm 500 đồng, túi 500 đồng, bộ muỗng đũa 500 đồng, tổng 3.500 đồng. Món bán 50.000 đồng, giá vốn nguyên liệu 18.000 đồng. Tại chỗ, lãi gộp là 32.000 đồng. Mang về cùng giá thì lãi gộp còn 32.000 − 3.500 = 28.500 đồng, giảm gần 11%. Quán bán 100 phần mang về mỗi ngày là mất 350.000 đồng lãi gộp mỗi ngày nếu không tính.
Giá bao bì đổi theo nhà cung cấp và số lượng mua, nên lấy đúng hoá đơn mua gần nhất của quán, chia ra từng cái. Làm bảng nhỏ: mỗi món mang về dùng những gì, tổng bao nhiêu. Cứ ba tháng hoặc mỗi lần đổi nhà cung cấp bao bì thì cập nhật lại bảng này một lần, vì giá hộp và túi thay đổi theo đợt nhập.
Đồ uống mang về còn tốn thêm ly, nắp, ống hút, túi đựng ly. Món nước như phở, bún mang về thường cần hai hộp: một cho nước dùng, một cho bánh và thịt. Đừng lấy một con số bao bì chung cho mọi món.
Ba cách thu tiền bao bì và khi nào chọn
Không có cách đúng cho mọi quán. Chọn theo kiểu khách và mức chênh của bao bì.
| Cách | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Gộp vào giá mang về (giá mang về cao hơn tại chỗ) | Món bao bì tốn nhiều, khách chủ yếu mang về | Niêm yết rõ hai giá để khách không thấy bị tính thêm bất ngờ |
| Phí hộp riêng một dòng trên hoá đơn | Quán muốn giữ một giá món duy nhất | Ghi rõ tên phí, số hộp; khách hay hỏi nên nói trước |
| Không thu, chấp nhận giảm lãi | Bao bì rẻ, mang về chiếm tỷ lệ nhỏ | Vẫn nên theo dõi chi phí bao bì mỗi tháng |
Giá theo kênh: tại chỗ, mang về, giao hàng
Tại chỗ. Giá gốc của quán. Khách dùng bàn ghế, nước trà, nhà vệ sinh, nhưng không tốn bao bì.
Mang về. Bằng giá tại chỗ cộng phần bao bì, hoặc bằng giá tại chỗ nếu quán chọn thu phí hộp riêng. Nhiều quán để bằng nhau để khách khỏi thắc mắc, chấp nhận lãi thấp hơn chút.
Giao qua ứng dụng giao đồ ăn. Phần chiết khấu cho ứng dụng thay đổi theo hợp đồng và từng thời điểm, nên xem đúng tỷ lệ trong hợp đồng của quán. Giá trên ứng dụng thường phải cao hơn giá tại quán để bù phần đó, nếu không mỗi đơn giao là một đơn lãi mỏng.
Đơn tự đặt qua kênh riêng của quán. Không mất chiết khấu ứng dụng, có thể để bằng giá mang về. Đây là kênh đáng khuyến khích khách quen dùng.
Gọi số hay gọi tên: để không giao nhầm đơn
Quầy chung giờ đông có ba hàng người chờ: khách mang về, tài xế giao hàng, và phục vụ lấy món cho bàn. Giao nhầm một đơn mang về là hai khách cùng phật ý. Có ba cách gọi khách hay dùng, mỗi cách hợp một kiểu quán.
Gọi tên thân thiện, hợp quán nhỏ khách quen, nhưng giờ đông dễ trùng tên. Thẻ số phát cho khách khi trả tiền, kẹp một thẻ cùng số lên túi đồ; đơn giản, rẻ, gần như không nhầm. Số đơn lấy theo số trên phiếu, đọc số cuối hoặc ghi lên túi bằng bút; tiện vì không cần thẻ, nhưng chữ phải đủ to để người đóng gói đọc nhanh.
Với tài xế giao hàng, đối chiếu theo mã đơn của ứng dụng và tên người nhận, không chỉ hỏi “đơn của anh là món gì”. Đặt một kệ riêng cho đơn giao, tách khỏi đơn mang về của khách đứng chờ.
Dù chọn cách nào, quy tắc chung là trả đồ phải đối chiếu hai chiều: người trả đọc số hoặc tên, khách đưa thẻ hoặc đọc lại món chính. Mất thêm năm giây nhưng gần như chặn được giao nhầm. Món có dặn riêng như không hành, ít cay, thêm đá thì người đóng gói ghi ngắn lên túi bằng bút, để khách mở ra không phải quay lại quầy hỏi.
Sắp quầy để ba kiểu khách không chen nhau
Mặt bằng quầy quyết định nhiều hơn ta nghĩ. Vài điều chỉnh nhỏ:
- Một điểm gọi món và trả tiền, một điểm trả đồ, tách nhau ít nhất một sải tay để người chờ không đứng chắn người gọi.
- Kệ đơn chờ chia hai ngăn: mang về và giao hàng.
- Bao bì, túi, hũ nước chấm để sẵn ngay khu đóng gói, theo đúng thứ tự dùng.
- Bảng giá ghi rõ giá tại chỗ và giá mang về hoặc phí hộp, đặt chỗ khách nhìn thấy trước khi gọi.
- Giờ đông, phân một người chỉ lo đóng gói và trả đồ, thu ngân chỉ lo gọi món và thu tiền.
Những lỗi hay gặp khi bán chung một quầy
Phần lớn không phải lỗi người mà lỗi cách sắp việc. Nhận ra sớm thì sửa được bằng một hai quy định:
- Ghi đơn mang về như đơn tại chỗ: bếp bày ra đĩa, ra tới quầy mới phát hiện phải đóng gói, khách chờ thêm vài phút.
- Thiếu nước chấm, muỗng đũa trong túi mang về. Dán một danh sách kiểm ngắn ngay khu đóng gói cho từng nhóm món.
- Tính giá tại chỗ cho đơn giao qua ứng dụng khi nhập vào sổ, làm báo cáo doanh thu lệch với số tiền ứng dụng thực trả.
- Phí hộp thu lúc có lúc không tuỳ thu ngân, khách quen thấy hai lần trả khác nhau và hỏi.
- Đơn chờ để lâu trên kệ, món nguội hoặc bị lấy nhầm. Đặt giờ sẵn sàng lên túi và gọi lại khách nếu quá lâu chưa tới lấy.
Ẩm Thực giúp phần giá và phí hộp thế nào
Trên Ẩm Thực, mỗi món có một giá gốc dùng khi bán tại quầy, và có thể khai thêm giá riêng cho kênh đặt online (khách tự đặt mang về, giao tận nơi hoặc hẹn giờ lấy qua trang đặt món của quán), giá riêng cho từng chi nhánh, kèm ngày bắt đầu và ngày hết hiệu lực. Bán ở quầy thì đơn tại chỗ và đơn mang về dùng chung giá gốc; vì vậy phần bao bì nên khai thành một món “phí hộp” để thu ngân bấm thêm khi khách mang về, cuối ngày đếm được đã dùng bao nhiêu hộp.
Khi tạo đơn, thu ngân chọn đơn tại quán, mang về hay giao; màn hình bếp theo trạm hiện rõ loại đơn để bếp biết món nào phải đóng gói. Đơn khách đặt online chờ quán xác nhận rồi mới vào bếp; trên iPhone, App Ẩm Thực báo bằng thông báo đẩy khi có đơn mới. Ẩm Thực chưa nối với các ứng dụng giao đồ ăn, nên đơn từ những ứng dụng đó vẫn phải nhập tay vào màn bán hàng và ghi chú nguồn để đối chiếu.
Khai giá riêng cho đơn đặt online và thêm món “phí hộp” trên Ẩm Thực, rồi bán thử một đơn tại chỗ, một đơn mang về để xem bếp và hoá đơn hiện ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Giá mang về cao hơn giá tại chỗ có bị khách phàn nàn không?
Có khách sẽ hỏi, nhưng ít phàn nàn nếu giá được niêm yết rõ từ trước và chênh lệch hợp lý với bao bì. Khó chịu thường đến từ việc khách chỉ biết khi trả tiền. Đặt bảng giá hai cột chỗ khách thấy trước khi gọi món.
Khách mang hộp riêng đến thì có nên giảm phí hộp không?
Nên, nếu quán thu phí hộp riêng: không dùng hộp thì không thu. Nếu đã gộp bao bì vào giá mang về, có thể giảm một khoản nhỏ tương đương. Cách này còn khuyến khích khách mang hộp, giảm rác và chi phí bao bì cho quán.
Đơn giao qua ứng dụng có nên tính chung doanh thu mang về không?
Nên tách riêng. Đơn qua ứng dụng mất chiết khấu, giá và lãi khác hẳn đơn khách tự đến lấy. Gộp chung thì không biết kênh nào thật sự có lãi. Khi nhập đơn, chọn đúng kênh để báo cáo cuối tháng tách được.
Thẻ số gọi khách nên làm bằng gì?
Thẻ nhựa hoặc gỗ có số to, dễ lau, đủ dùng cho số đơn tối đa trong một đợt chờ. Tránh thẻ giấy vì ướt và rách nhanh. Đếm lại số thẻ cuối ngày, thiếu thẻ là dấu hiệu có đơn trả đồ mà không thu thẻ về.
Có nên cho khách ngồi ăn hộp mang về tại quán không?
Tuỳ quán, nhưng cần quy định rõ. Khách mua giá mang về rồi ngồi lại thì quán vừa tốn bao bì vừa mất chỗ ngồi. Có thể cho phép ngoài giờ đông, còn giờ đông thì nhẹ nhàng mời khách chọn ăn tại chỗ từ đầu.