Muốn ghi nhận khách quen, quán phải có một thứ để nhận ra khách: một tấm thẻ giấy đóng dấu, một tấm thẻ nhựa có tên quán, một số điện thoại, hay một mã hiện trên điện thoại khách. Mỗi cách có giá riêng, có kiểu gian lận riêng, và hợp với một kiểu khách riêng.
Bài này so bốn cách theo những thứ chủ quán quan tâm thật: tốn bao nhiêu tiền in và giờ công, khách quên hoặc mất thẻ thì sao, gian lận hở ở đâu, khách trẻ và khách lớn tuổi phản ứng thế nào, rồi gợi ý chọn theo loại hình quán và cách chuyển từ thẻ giấy sang cách khác nếu cần.
Bốn cách đang dùng ở quán
Thẻ giấy đóng dấu. Mỗi lần mua một dấu, đủ số dấu đổi một món. Rẻ, ai cũng hiểu, không cần máy móc. Quán không biết ai đang giữ thẻ, cũng không biết chương trình tốn bao nhiêu.
Thẻ nhựa in tên quán. Có số thẻ hoặc mã vạch, quán ghi điểm theo số thẻ. Trông chuyên nghiệp, khách hạng cao thích giữ. Tốn tiền in, mất thẻ là phiền.
Số điện thoại. Khách đọc số, quán tra ra điểm và lịch sử. Không tốn tiền in, khách không bao giờ quên mang theo. Cần sổ, bảng tính hoặc phần mềm để tra, và khách phải chịu cho số.
Thẻ trên điện thoại. Khách đăng ký thành viên, mở trang thẻ trên điện thoại có mã để quầy quét. Không tốn in, khó giả, nhưng khách phải đăng ký và biết mở; khách lớn tuổi thường ngại.
So chi phí: ví dụ tính tay cho 1.000 khách
Ví dụ minh hoạ, giá in là giả định để tính; giá thật tuỳ xưởng in, số lượng, chất liệu, nên hỏi báo giá ít nhất hai nơi.
| Cách | Chi phí ban đầu | Chi phí phát sinh | Giờ công ở quầy |
|---|---|---|---|
| Thẻ giấy | 1.000 thẻ × 500đ = 500.000đ, cộng con dấu | In lại khi khách làm mất, thẻ đầy dấu phải đổi thẻ mới | Vài giây đóng dấu |
| Thẻ nhựa | 1.000 thẻ × 5.000đ = 5.000.000đ | Cấp lại khi mất, in thêm đợt mới; cần máy quét hoặc nhập số thẻ | Quét hoặc gõ số thẻ |
| Số điện thoại | Không tốn in | Sổ, bảng tính hoặc phần mềm để tra | Hỏi số, gõ số, đọc lại |
| Thẻ trên điện thoại | Không tốn in | Cần hệ thống có trang thành viên, có máy quét hoặc camera ở quầy | Quét mã khách đưa |
Quên thẻ, mất thẻ: chuyện xảy ra hằng ngày
Thẻ giấy nằm trong ví cũ, trong túi áo đã giặt, trong ngăn xe máy. Khách quên mang là chuyện mỗi ngày, và mỗi lần quên là một lần khách thấy thiệt. Có quán cho đóng dấu bù lần sau, có quán không; không cho thì khách bực, cho thì sổ sách rối vì không có gì để kiểm.
Thẻ nhựa mất thì điểm mất theo nếu quán chỉ ghi theo số thẻ mà không gắn với người. Cách gỡ là khi phát thẻ, ghi kèm số điện thoại của khách; mất thẻ thì tra theo số, cấp thẻ mới, chuyển điểm sang. Làm vậy thì thực chất quán đang dùng số điện thoại, thẻ nhựa chỉ là vật kỷ niệm.
Số điện thoại thì không ai quên mang. Chuyện hay gặp hơn là khách đổi số, hoặc nhớ nhầm đã đăng ký bằng số nào trong hai số đang dùng. Thẻ trên điện thoại thì phụ thuộc pin và mạng: khách hết pin hay quên mật khẩu đăng nhập là coi như quên thẻ, nên quầy vẫn cần cách tra dự phòng theo số điện thoại.
Gian lận: mỗi cách hở ở đâu
Không cách nào kín hoàn toàn. Biết chỗ hở để đặt cách kiểm phù hợp:
| Cách | Chỗ hở hay gặp | Cách giảm |
|---|---|---|
| Thẻ giấy | Khắc dấu giả, nhân viên đóng thêm dấu cho người quen | Dấu có hình riêng, mực màu ít gặp; ký tắt cạnh dấu; đối chiếu số thẻ đổi quà với doanh thu |
| Thẻ nhựa | Nhặt được thẻ người khác đem dùng điểm | Khi dùng điểm, hỏi tên chủ thẻ hoặc số điện thoại gắn kèm |
| Số điện thoại | Đọc số người khác để tiêu điểm; nhân viên nhập số mình vào đơn khách không cho số | Chỉ cho dùng điểm khi chủ số có mặt; xem định kỳ những số tích điểm dày bất thường |
| Thẻ trên điện thoại | Chụp ảnh mã gửi cho người khác dùng | Mã tự đổi sau vài phút thì ảnh chụp hết tác dụng |
Khách trẻ, khách lớn tuổi, khách du lịch
Khách trẻ. Ít mang ví, ngại giữ thêm thẻ giấy, quen quét mã. Số điện thoại hoặc thẻ trên điện thoại hợp hơn. Họ cũng là nhóm hay để ý chuyện dữ liệu, nên nói rõ quán dùng số làm gì.
Khách lớn tuổi. Quen thẻ giấy, thích cầm được, đếm được dấu. Nhiều người ngại đọc số giữa quầy, ngại đăng ký trên điện thoại. Với nhóm này, thẻ giấy hoặc số điện thoại do nhân viên ghi giúp là thoải mái nhất.
Khách du lịch, khách vãng lai. Không cần cách nào cả. Họ không quay lại đủ để tích điểm. Đừng bắt họ đăng ký; một lời cảm ơn và món ăn ngon là đủ.
Khách công ty đặt chung. Số điện thoại của người đặt là tiện nhất. Thẻ giấy không hợp vì người đến lấy đồ mỗi ngày một khác.
Chọn theo loại hình quán
Gợi ý để bắt đầu, không phải luật. Nhiều quán dùng hai cách cùng lúc trong giai đoạn chuyển.
| Loại hình | Hợp nhất | Lý do |
|---|---|---|
| Xe cà phê, quán nước vỉa hè | Thẻ giấy | Không có máy, khách mua nhanh, giá ly thấp |
| Quán cơm, quán bún văn phòng | Số điện thoại | Khách quen ghé dày, nhiều đơn mang về |
| Quán cà phê có chỗ ngồi | Số điện thoại hoặc thẻ trên điện thoại | Khách trẻ, có máy bán hàng ở quầy |
| Nhà hàng gia đình, nhà hàng tiệc | Số điện thoại, thêm thẻ nhựa làm quà cho hạng cao | Khách đi nhóm, đặt bàn trước, coi trọng sự trang trọng |
| Quán có nhiều chi nhánh | Số điện thoại hoặc thẻ trên điện thoại | Thẻ giấy không cộng dồn được giữa các điểm bán |
Chuyển từ thẻ giấy sang số điện thoại
Quán đang dùng thẻ giấy mà muốn chuyển thì đừng cắt ngang, khách đang có dấu sẽ thấy mất. Một lộ trình gọn:
- Công bố trước ít nhất một tháng: từ ngày nào tích theo số điện thoại, thẻ giấy dùng tới ngày nào.
- Quy đổi rõ ràng: mỗi dấu trên thẻ cũ bằng bao nhiêu điểm mới, khách mang thẻ tới là được chuyển ngay.
- Thu lại thẻ cũ khi đã chuyển điểm, gạch chéo để không dùng lại.
- Trong thời gian chuyển, cho dùng song song cả hai; khách nào chưa muốn cho số vẫn được đóng dấu.
- Sau ngày cuối, vẫn nhận đổi thẻ cũ thêm một thời gian cho khách ít ghé, đừng từ chối thẳng.
Xem lại chương trình sau ba tháng
Dù chọn cách nào, sau ba tháng nên đếm lại vài con số để biết chương trình có chạy thật. Với thẻ giấy: đã phát bao nhiêu thẻ, đã đổi bao nhiêu thẻ đầy dấu. Phát năm trăm thẻ mà chỉ ba chục thẻ đổi quà nghĩa là mốc quá xa hoặc khách quên thẻ quá nhiều.
Với số điện thoại: bao nhiêu phần trăm số đơn có gắn số, bao nhiêu khách có từ ba lần ghé trở lên. Tỷ lệ đơn có số thấp thường là do cách hỏi ở quầy, không phải do khách không muốn. Với thẻ trên điện thoại: bao nhiêu khách đã đăng ký và bao nhiêu người thật sự mở thẻ ra quét ở quầy.
Chi phí cũng phải đếm lại: tiền in thẻ, giá vốn quà đã đổi, giờ công ở quầy. Ghi ba con số này vào một bảng nhỏ mỗi quý là đủ để quyết định giữ cách cũ hay chuyển sang cách khác.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ giấy có nên ghi tên khách lên không?
Có thể ghi tên gọi để khách thấy thẻ là của mình và giảm chuyện nhặt được thẻ người khác đem dùng. Không cần ghi số điện thoại lên thẻ giấy, vì thẻ rơi ra là lộ số. Tên gọi ngắn là đủ.
Đủ bao nhiêu dấu thì đổi quà là hợp lý?
Tuỳ nhịp ghé của khách. Quán cà phê khách ghé gần như mỗi ngày thì mười dấu là khoảng hai tuần, đủ hấp dẫn. Quán khách ghé tuần một lần mà cũng mười dấu thì mất hơn hai tháng mới đổi được, nên cân nhắc mốc thấp hơn.
Khách muốn gộp hai thẻ giấy chưa đủ dấu thì có cho không?
Nên cho nếu cả hai thẻ đều do khách đó giữ, vì khách thấy được tôn trọng. Gộp xong thì thu một thẻ, gạch chéo. Không cho gộp thẻ của nhiều người khác nhau nếu chương trình muốn ghi nhận từng khách quen.
Thẻ nhựa có nên tính tiền khi khách làm mất?
Lần đầu nên cấp lại miễn phí, vì tiền in một thẻ không đáng để khách phật lòng. Nếu một người mất nhiều lần, có thể thu một khoản nhỏ hoặc chuyển sang tra theo số điện thoại cho đỡ phiền cả hai bên.
Có nên bỏ hẳn thẻ để chỉ dùng số điện thoại không?
Phần lớn quán có máy bán hàng ở quầy làm được, nhưng nên giữ một cách cho khách không muốn cho số, ví dụ vẫn nhận thẻ giấy với nhóm khách lớn tuổi. Mục đích là ghi nhận khách quen, không phải bắt mọi người theo một cách.