Nhiều quán đặt hạng thành viên theo cảm tính: bạc 1 triệu, vàng 5 triệu, kim cương 10 triệu, nghe tròn tai là được. Sáu tháng sau mở danh sách ra mới thấy hoặc gần như không ai lên nổi hạng vàng, hoặc một nửa số khách đã là vàng và quyền lợi hạng vàng biến thành giảm giá đại trà.
Mốc hạng nên tính từ chính dữ liệu của quán: khách chi bao nhiêu mỗi lần, ghé mấy lần một tháng, nhóm chi nhiều nhất có bao nhiêu người. Bài này hướng dẫn đặt mốc từng hạng bằng ví dụ tính tay, chọn quyền lợi sao cho khách thấy đáng mà quán vẫn có lời, và cộng chi phí trước khi công bố với khách.
Hạng thành viên khác tích điểm ở chỗ nào
Tích điểm thưởng cho từng lần chi tiêu: chi bao nhiêu được bấy nhiêu, đổi xong là hết. Hạng thành viên thưởng cho sự gắn bó: khách đã chi đủ nhiều thì được đối xử khác, và giữ vị trí đó chừng nào còn quay lại. Hai thứ chạy song song được, nhưng mục đích khác nhau nên cách thiết kế cũng khác.
Vì vậy quyền lợi theo hạng không nên chỉ là một tỷ lệ giảm giá lớn hơn. Nó nên là thứ khách hạng thấp không có: được giữ bàn, được báo món mới trước, được tặng món nhỏ vào dịp riêng. Giảm giá thì khách quy ra tiền ngay và so được với quán bên cạnh; sự ưu tiên thì khó so hơn và khó bỏ đi hơn.
Bước một: lấy ba con số từ sổ bán hàng
Trước khi đặt mốc cần ba số. Quán chưa có dữ liệu theo khách thì lấy mẫu trong một tháng: ghi tay số điện thoại kèm tiền đơn của những khách chịu cho số.
- Chi tiêu trung bình một lần ghé của khách quen: tổng tiền các đơn có số chia cho số đơn đó.
- Số lần ghé trung bình một tháng của nhóm khách quen thật sự, tức những người đến từ hai, ba lần trở lên.
- Phân bố chi tiêu: xếp khách theo tổng tiền từ cao xuống thấp, xem nhóm 5% đầu chi bao nhiêu, nhóm 20% đầu chi bao nhiêu.
Ví dụ tính tay: đặt mốc cho một quán lẩu nướng
Ví dụ minh hoạ, số tròn, không phải số thị trường. Quán lẩu nướng, mỗi lần ghé của khách quen trung bình 400.000đ (bàn hai, ba người, người giữ số là người trả tiền). Khách quen ghé khoảng hai lần một tháng. Hạng xét theo tổng chi tiêu tích luỹ.
| Hạng | Mốc tổng chi | Tương đương | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Đồng | Từ lần đầu để lại số | 1 lần ghé | Ai cũng có, để khách biết có thang hạng |
| Bạc | 2.000.000đ | Khoảng 5 lần, chừng 2–3 tháng | Đã thành khách quen |
| Vàng | 6.000.000đ | Khoảng 15 lần, chừng 7–8 tháng | Nhóm nòng cốt |
| Bạch kim (tuỳ chọn) | 15.000.000đ | Khoảng 37 lần, hơn một năm ghé đều | Rất ít người, thường là khách chiêu đãi nhóm |
Đọc bảng và chỉnh mốc theo phân bố thật
Mốc bạc đặt ở khoảng năm lần ghé vì đó là lúc khách đã chọn quán thành thói quen. Thấp hơn thì hạng bạc mất nghĩa; cao hơn thì khách mới phải chờ quá lâu mới thấy được ghi nhận. Mốc vàng đặt sao cho khách ghé đều chạm tới trong vòng một năm, vì mục tiêu xa hơn một năm gần như không ai theo đuổi.
Rồi đem mốc đối chiếu với danh sách thật. Với 500 khách có số, nếu mốc vàng 6 triệu mà đã có 150 người vượt qua thì mốc quá thấp: 30% khách là vàng thì vàng không còn quý. Một quy ước dễ dùng để bắt đầu: hạng cao nhất khoảng 5% số khách có số, hạng giữa khoảng 15–20%. Đây không phải chuẩn ngành; quán chỉnh sau vài tháng theo phản ứng của chính khách mình.
Quán cà phê khác hẳn: ly 40.000đ, khách quen ghé gần như mỗi ngày làm việc, chừng 20 lần một tháng là 800.000đ. Cùng cách nghĩ, mốc bạc quanh 1 triệu (hơn một tháng ghé đều), vàng quanh 4–5 triệu (khoảng nửa năm) hợp hơn mốc của quán lẩu. Vì thế đừng chép mốc của quán khác loại hình.
Quyền lợi từng hạng và cái giá của nó
Tiếp ví dụ quán lẩu nướng. Giá vốn món tặng lấy theo công thức món của quán; số dưới đây là giả định để tính.
| Hạng | Quyền lợi | Chi phí quán mỗi lần ghé |
|---|---|---|
| Đồng | Tích điểm như mọi khách, được báo món mới | Gần như không |
| Bạc | Một bình trà gừng tặng cả bàn | Giá vốn khoảng 8.000đ, bằng 2% hoá đơn 400.000đ |
| Vàng | Đĩa rau nấm tặng, giữ bàn giờ đông khi gọi trước, ưu đãi sinh nhật | Rau nấm giá vốn khoảng 20.000đ, bằng 5% hoá đơn |
| Bạch kim | Như vàng, thêm được nếm món mới trước khi lên thực đơn | Vài phần món thử mỗi đợt ra món |
Cộng tổng chi phí trước khi công bố
Giả sử 500 khách có số chia thành 375 đồng, 100 bạc và 25 vàng, đúng phân bố 75–20–5. Khách bạc ghé hai lần một tháng, mỗi lần quán tốn 8.000đ: 100 × 2 × 8.000 = 1.600.000đ. Khách vàng: 25 × 2 × 20.000 = 1.000.000đ. Tổng 2.600.000đ một tháng.
Doanh thu từ hai nhóm được hưởng: 125 khách × 2 lần × 400.000đ = 100.000.000đ. Chi phí quyền lợi bằng khoảng 2,6% doanh thu của chính nhóm đó. Quán tự đặt cho mình một ngưỡng chịu được; nếu tổng vượt ngưỡng thì cắt bớt quyền lợi trước khi công bố, đừng công bố rồi mới cắt.
Phía bên kia của phép tính là phần lời. Giả định nhờ có hạng mà mỗi khách bạc ghé thêm một lần mỗi quý: 100 lượt thêm mỗi quý, chừng 33 lượt mỗi tháng, tức khoảng 13 triệu doanh thu. Với lãi gộp giả định 60% sau giá vốn, phần lãi thêm khoảng 8 triệu, lớn hơn nhiều so với 2,6 triệu chi phí. Con số “ghé thêm một lần mỗi quý” phải được đo, không được tin sẵn.
Lên hạng, giữ hạng và xuống hạng
Tích luỹ trọn đời hay 12 tháng gần nhất. Tích luỹ trọn đời dễ hiểu, khách không bao giờ mất hạng, nhưng sau vài năm danh sách hạng cao đầy những người đã thôi ghé. Xét theo 12 tháng gần nhất công bằng hơn với khách đang đến, nhưng khó giải thích và khó theo dõi bằng tay hơn.
Báo ngay lúc khách lên hạng. Lên hạng là khoảnh khắc khách vui nhất. Nhân viên nói ngay tại quầy, kèm quyền lợi mới cụ thể, giá trị hơn mọi tin nhắn gửi sau đó.
Luật xuống hạng phải có từ đầu. Nếu quán định xét lại hạng, ghi rõ luật lúc công bố chương trình và báo trước một khoảng để khách kịp quay lại giữ hạng. Đặt luật giữa chừng là mất lòng đúng nhóm khách tốt nhất.
Tên hạng tuỳ quán. Đồng, bạc, vàng là cách gọi quen; quán chè có thể gọi theo tên món, quán cà phê theo loại hạt. Tên lạ thì phải kèm thứ tự rõ ràng để khách biết mình đang đứng ở đâu.
Hạng thành viên trên phần mềm Ẩm Thực
Trên phần mềm Ẩm Thực, khách nhận diện theo số điện thoại và tự được xếp vào bốn hạng: thường, bạc, vàng, bạch kim, theo tổng chi tiêu tích luỹ. Hạng thường tương ứng hạng đồng trong bài. Ba mốc bạc, vàng, bạch kim do chủ quán đặt trong phần cấu hình; mốc có sẵn lúc mới dùng chỉ là số khởi đầu, nên thay bằng mốc tính theo cách ở trên.
Hạng được xét lại mỗi khi một đơn có số điện thoại được thanh toán đủ; đơn bị hoàn thì doanh số của khách trừ lại tương ứng. Hồ sơ khách hiện hạng, tổng đã chi, số lần mua và trung bình mỗi lần, đúng ba con số cần để chỉnh mốc. Phần quản lý khách có sẵn nhóm khách hạng vàng và bạch kim kèm số lượng, để quán thấy nhóm cao đang có bao nhiêu người trước khi đổi mốc.
Quyền lợi theo hạng như món tặng hay giữ bàn vẫn do nhân viên áp khi thấy hạng của khách; phần mềm không tự thêm món tặng vào đơn, nên luật quyền lợi cần viết rõ cho người đứng quầy.
Đặt ba mốc hạng thành viên của riêng quán trên Ẩm Thực và xem ngay có bao nhiêu khách đang ở hạng vàng, bạch kim.
Câu hỏi thường gặp
Quán mới mở chưa có dữ liệu thì đặt mốc hạng thế nào?
Đặt tạm theo số lần ghé: bạc khoảng năm lần, vàng khoảng mười lăm lần, nhân với giá trị một hoá đơn quán dự tính. Nói rõ với khách là mốc áp dụng trong năm đầu, sau sáu tháng đối chiếu số thật rồi chỉnh, và chỉ chỉnh theo hướng có lợi cho người đã đạt hạng.
Có nên cho khách trả tiền để lên hạng vàng ngay không?
Được, nhưng đó là gói trả trước chứ không còn là phần thưởng gắn bó. Nếu làm, tính kỹ quyền lợi so với số tiền khách bỏ ra và tách riêng khỏi hạng xét theo chi tiêu, để khách đi lên bằng cách ghé đều không thấy mình bị thiệt.
Khách đi nhóm đông, một người trả hết thì hạng tính cho ai?
Tính cho số điện thoại ghi trên đơn, thường là người trả tiền. Vì vậy khách hay chiêu đãi lên hạng nhanh. Không cần chia lại; người trả tiền cũng chính là người chọn quán cho cả nhóm.
Hạng cao có nên được giảm giá phần trăm không?
Có thể, nhưng giữ mức nhỏ và tính chi phí trên toàn bộ doanh thu của hạng đó. Giảm 10% cho hạng vàng là trừ thẳng 10% doanh thu từ những khách chi nhiều nhất, trong khi phần lớn họ vẫn đến dù không được giảm.
Bao lâu nên xem lại mốc hạng một lần?
Sáu tháng một lần trong năm đầu, sau đó mỗi năm một lần. Lúc xem lại, đếm số khách mỗi hạng và xem nhóm cao có còn đúng là nhóm chi nhiều nhất không. Đổi mốc thì báo trước và giữ nguyên hạng của người đã đạt.