Mười bốn ngày dùng thử thường trôi qua như sau: ngày đầu bấm vài nút, thấy đẹp, rồi bận, rồi hết hạn. Đến lúc phải quyết định trả tiền, bạn chỉ còn ấn tượng chung chung, không có dữ kiện nào để so.
Thời gian dùng thử đáng giá khi bạn có kịch bản sẵn: những tình huống khó nhất của quán mình, thử từng cái, chấm điểm từng cái. Bài này đưa ra lịch 14 ngày, danh sách tình huống nên thử và một bảng chấm điểm tự làm bằng giấy bút.
Lịch 14 ngày gợi ý
Chia làm bốn chặng, mỗi chặng có mục tiêu riêng:
- Ngày 1–2: nhập thực đơn thật, ít nhất các món chiếm phần lớn doanh thu, cùng sơ đồ bàn thật. Thử với thực đơn mẫu thì không thấy được chỗ vướng của quán mình.
- Ngày 3–5: chạy thử với đơn giả ngoài giờ bán. Mỗi người trong quán bấm vài đơn, ghi lại chỗ lúng túng.
- Ngày 6–11: dùng thật ở một ca, thường là ca vắng hơn, sổ cũ vẫn chạy song song. Đây là chặng quan trọng nhất.
- Ngày 12–14: thử ca đông, thử các tình huống khó, đọc báo cáo, gọi hỗ trợ ít nhất một lần, chấm điểm.
Mười tình huống nên thử bằng tay
Đừng hỏi người bán "có làm được không". Tự làm từng việc dưới đây và bấm giờ:
- Giờ cao điểm: một người bấm mười đơn liên tục, mỗi đơn ba bốn món. Đếm thời gian, xem máy có chậm dần không.
- Thêm món vào bàn đang ăn: món thêm có xuống bếp riêng, không in lại cả đơn không.
- Tách bàn: bàn sáu người trả riêng hai phần. Tách theo món, tách theo số tiền.
- Gộp bàn: hai bàn ghép lại, trả chung một hoá đơn.
- Chuyển bàn: khách đổi chỗ giữa bữa.
- Huỷ món: món đã báo bếp rồi khách đổi ý. Ai huỷ được, có ghi lại lý do không, bếp có biết không.
- Đổi giá: tăng giá một món từ ngày mai. Các đơn cũ có bị đổi theo không.
- Giảm giá: giảm cho khách quen theo phần trăm và theo số tiền. Nhân viên nào được làm.
- Mất mạng: tắt Wi-Fi giữa lúc đang mở đơn, rồi bật lại. Xem đơn có mất, có trùng không.
- Đóng ca: đếm két thật, so với số máy báo, xem phần mềm chỉ ra lệch ở đâu.
Báo cáo cuối ngày: đọc được trong năm phút không
Cuối mỗi ngày dùng thật, mở báo cáo và thử trả lời năm câu: hôm nay thu bao nhiêu, bao nhiêu tiền mặt, bao nhiêu chuyển khoản; món nào bán nhiều nhất; có bao nhiêu món bị huỷ và ai huỷ; đơn nào được giảm giá; ca nào lệch két. Nếu năm câu này mất quá năm phút hoặc phải hỏi người hỗ trợ, báo cáo đó sẽ không được đọc thường xuyên khi bạn bận.
Thử thêm một việc: gửi báo cáo cho người không có mặt ở quán, ví dụ vợ hoặc chồng, người góp vốn. Họ đọc có hiểu không, có cần giải thích không. Báo cáo phải đọc được bằng điện thoại, không chỉ trên máy tính.
Cuối cùng, đối chiếu báo cáo với tiền thật ít nhất ba ngày liên tiếp. Tổng chuyển khoản trên báo cáo phải khớp với sao kê ngân hàng, tổng tiền mặt phải khớp két sau khi trừ tiền lẻ đầu ca. Lệch một lần có thể do bấm nhầm phương thức thanh toán; lệch cả ba ngày là phải tìm ra nguyên nhân trước khi trả tiền mua.
Bảng chấm điểm tự làm
Chấm mỗi dòng từ 1 đến 5 sau khi đã tự thử, không chấm theo lời giới thiệu. Cột trọng số do bạn đặt theo quán mình; ví dụ minh hoạ dưới đây cho một quán ăn đông khách buổi trưa.
| Tiêu chí | Trọng số | Điểm (1–5) | Điểm × trọng số |
|---|---|---|---|
| Tốc độ bấm đơn giờ cao điểm | 3 | ||
| Tách, gộp, chuyển bàn | 2 | ||
| Huỷ món, giảm giá có kiểm soát | 3 | ||
| Xử lý khi mất mạng | 3 | ||
| Báo cáo cuối ngày dễ đọc | 2 | ||
| Nhân viên mới tự học được | 2 | ||
| Hỗ trợ trả lời nhanh, đúng | 2 | ||
| Tổng chi phí hai năm | 3 |
Cách dùng bảng điểm
Nhân điểm với trọng số rồi cộng. Ví dụ minh hoạ: lựa chọn A được 4, 3, 4, 2, 5, 4, 3, 3 theo thứ tự các dòng, tổng là 4×3 + 3×2 + 4×3 + 2×3 + 5×2 + 4×2 + 3×2 + 3×3 = 12 + 6 + 12 + 6 + 10 + 8 + 6 + 9 = 69 trên tối đa 100. Làm tương tự với lựa chọn B rồi so.
Quan trọng hơn tổng điểm là dòng có điểm 1 hoặc 2. Một tiêu chí trọng số 3 mà chỉ được 1 điểm thường là lý do đủ để loại, dù tổng điểm cao. Quán đông buổi trưa không sống được với phần mềm bấm chậm, dù báo cáo đẹp tới đâu.
Cho nhân viên chấm riêng dòng "tốc độ bấm" và "tự học được". Họ là người dùng hằng ngày, và đôi khi điểm của họ khác hẳn điểm của chủ.
Ai trong quán thử việc gì
Mỗi người thử đúng phần việc hằng ngày của họ. Chia như dưới đây để không ai phải học phần không dùng tới:
| Người | Việc thử | Câu cần trả lời |
|---|---|---|
| Thu ngân | bấm đơn, thu tiền mặt và chuyển khoản, đóng ca | bấm nhanh được không, két có khớp không |
| Phục vụ | nhận món tại bàn, thêm món, chuyển bàn | có cần chạy về quầy không |
| Bếp | đọc phiếu hoặc màn hình bếp, báo món xong | có đọc rõ giữa khói và tiếng ồn không |
| Chủ, quản lý | đổi giá, xem báo cáo, phân quyền, gọi hỗ trợ | nắm được quán khi vắng mặt không |
Những cái bẫy trong thời gian dùng thử
Chỉ chủ quán thử. Chủ quán thao tác chậm rãi, đọc kỹ. Thu ngân giờ cao điểm thì bấm nhanh và không đọc. Phải để đúng người dùng thử đúng việc.
Thử với dữ liệu mẫu. Thực đơn mẫu mười món chạy rất mượt. Thực đơn thật tám mươi món, có tuỳ chọn, có món theo cân mới lộ ra chỗ khó.
Không gọi hỗ trợ. Gọi ít nhất một lần vào giờ bận, hỏi một câu thật. Ghi lại thời gian chờ và câu trả lời có giải quyết được không.
Hết hạn mới hỏi giá. Hỏi báo giá đầy đủ ngay ngày đầu để có thời gian so, tránh bị dồn quyết định lúc dữ liệu đã nằm trên máy.
Quên hỏi dữ liệu dùng thử đi đâu. Nếu mua, dữ liệu nhập trong lúc thử có giữ lại không. Nếu không mua, dữ liệu đó có được xoá không.
Một tờ nhật ký dùng thử
Dán một tờ giấy cạnh quầy với ba cột: giờ, ai, chuyện gì. Bất kỳ ai gặp chỗ lúng túng, bấm sai, máy chậm, in nhầm chỗ đều ghi một dòng ngắn. Đến ngày 14, tờ giấy đó có giá trị hơn mọi ấn tượng chung, vì nó cho thấy vấn đề lặp lại ở đâu và vào giờ nào.
Sau mỗi ca dùng thật, chủ quán đọc tờ nhật ký cùng người thu ngân năm phút. Dòng nào do chưa quen tay thì gạch sau vài ngày. Dòng nào lặp lại dù đã quen, ví dụ tách bàn lần nào cũng mất hai phút, thì chuyển sang bảng chấm điểm như một điểm trừ có bằng chứng.
Ghi cả những lần phải hỏi hỗ trợ: hỏi gì, chờ bao lâu, có giải quyết được không. Sau mười bốn ngày bạn biết khá rõ khi quán gặp chuyện thật vào tối thứ bảy thì sẽ được giúp tới đâu.
Câu hỏi thường gặp
Dùng thử phần mềm có cần nhập thực đơn thật không?
Nên nhập ít nhất những món chiếm phần lớn doanh thu, kèm tuỳ chọn thật. Thực đơn mẫu không cho thấy những chỗ vướng riêng của quán như món theo cân, món nhiều tuỳ chọn hay giá mang về khác giá tại chỗ.
Có nên dùng thử hai phần mềm cùng lúc không?
Quán nhỏ thì không nên, nhân viên rối và không thử kỹ được cái nào. Thử lần lượt, mỗi cái một chặng, cùng một danh sách tình huống và cùng bảng chấm điểm để so được.
Thử mất mạng thế nào cho an toàn?
Làm ngoài giờ bán hoặc lúc rất vắng. Mở một đơn thử, tắt Wi-Fi trên thiết bị, thêm món, thử thu tiền, rồi bật lại và kiểm tra đơn trên máy khác. Không thử trên đơn của khách thật.
Mười bốn ngày có đủ để quyết định không?
Đủ nếu bạn có kịch bản và dùng thật ít nhất năm, sáu ngày. Nếu quán có mùa đông khách riêng như cuối tuần hay ngày lễ, cố gắng để thời gian thử rơi vào ít nhất một dịp như vậy.
Nhân viên không thích phần mềm mới thì có nên bỏ không?
Hỏi cụ thể họ vướng ở đâu. Nếu là chuyện quen tay, vài ngày sẽ hết. Nếu là thao tác thật sự chậm ở giờ cao điểm, đó là điểm trừ nặng cần ghi vào bảng chấm điểm.