Khi so phần mềm bán hàng, phần lớn chủ quán nhìn một con số: tiền gói mỗi tháng. Đến lúc chạy thật mới thấy hoá đơn dài hơn: thêm cái máy in bếp, thêm cuộn giấy, thêm sim 4G dự phòng, thêm mấy buổi tối ngồi nhập thực đơn, thêm khoản phí khi mở chi nhánh hai.
Bài này liệt kê đủ các khoản để bạn lập một bảng tổng chi phí năm đầu trước khi ký, kèm ví dụ tính tay. Số trong ví dụ là giả định để dễ cộng, không phải giá thị trường; giá thật thay đổi theo nhà cung cấp, thời điểm và khu vực, nên hỏi báo giá bằng văn bản.
Bảy nhóm chi phí cần cộng
Gom mọi khoản vào bảy nhóm. Nhóm nào nhà cung cấp không nói tới thì hỏi thẳng, đừng mặc định là bằng không:
- Tiền gói: trả theo tháng hay theo năm, giá đã gồm thuế chưa, giá năm sau có tăng không, trả năm có rẻ hơn và có được hoàn khi ngừng giữa chừng không.
- Thiết bị: máy tính bảng hoặc điện thoại cho thu ngân, máy in hoá đơn, máy in bếp, ngăn kéo tiền, giá đỡ, ổ cắm. Có loại phần mềm chỉ chạy trên máy bán kèm.
- Vật tư chạy hằng tháng: giấy in nhiệt, tem dán nếu bán mang về, pin, cáp thay thế.
- Mạng: gói Internet đủ ổn định cho quầy, thêm một đường dự phòng như sim 4G hoặc bộ phát di động.
- Công nhập liệu ban đầu: thực đơn, giá, tuỳ chọn món, bàn, nhân viên, nguyên liệu nếu dùng kho.
- Công đào tạo: giờ nhân viên học lúc chưa bán được, giờ chủ quán kèm trong những ngày đầu.
- Chi phí chuyển đổi: những ngày chạy song song sổ cũ và máy mới, những đơn nhầm trong tuần đầu.
Ví dụ tính tay tổng chi phí năm đầu
Ví dụ minh hoạ cho một quán cơm một điểm, một quầy thu ngân, một bếp. Mọi con số là giả định để minh hoạ phép cộng; thay bằng báo giá thật của bạn.
| Khoản | Cách tính | Năm đầu |
|---|---|---|
| Tiền gói | 300.000 đồng × 12 tháng | 3.600.000 |
| Máy tính bảng thu ngân | mua một lần | 4.000.000 |
| Máy in hoá đơn + máy in bếp | hai máy, mua một lần | 3.000.000 |
| Giấy in nhiệt | 20 cuộn/tháng × 10.000 đồng × 12 | 2.400.000 |
| Sim 4G dự phòng | 100.000 đồng × 12 | 1.200.000 |
| Công nhập liệu | 10 giờ × 30.000 đồng | 300.000 |
| Công đào tạo | 4 người × 3 giờ × 25.000 đồng | 300.000 |
| Cộng | 14.800.000 |
Đọc bảng trên ra điều gì
Trong ví dụ, tiền gói chỉ chiếm khoảng một phần tư tổng chi năm đầu. Thiết bị là khoản lớn nhất, nhưng chỉ trả một lần, sang năm thứ hai gần như chỉ còn tiền gói, giấy in và mạng. Vì vậy khi so hai phần mềm, so tổng hai năm sẽ công bằng hơn so giá gói một tháng.
Thứ hai, giấy in là khoản lặp lại dễ bị coi nhẹ. Quán in một phiếu bếp và một hoá đơn cho mỗi đơn thì tốn gấp đôi quán chỉ in phiếu bếp. Nếu phần mềm cho phép tắt in hoá đơn khi khách không lấy, hoặc gửi hoá đơn qua màn hình bếp thay cho phiếu giấy, khoản này giảm đáng kể.
Thứ ba, công nhập liệu và đào tạo nhìn nhỏ trên giấy nhưng thật ra là giờ của chủ quán trong tuần bận nhất. Nên đặt lịch nhập liệu vào ngày quán nghỉ hoặc buổi chiều vắng, đừng dồn vào đêm trước ngày bắt đầu.
Các khoản phát sinh hay bị bỏ sót
Thêm máy. Có gói tính tiền theo số thiết bị đăng nhập cùng lúc. Lúc đầu một máy thu ngân là đủ, đến khi thêm một máy cho phục vụ cầm đi nhận món thì phát sinh.
Thêm tài khoản nhân viên. Gói rẻ đôi khi giới hạn số người dùng. Quán có sáu nhân viên mà gói cho ba tài khoản thì mọi người sẽ dùng chung tài khoản, mất luôn khả năng biết ai làm gì.
Thêm chi nhánh. Gần như luôn tính thêm. Hỏi rõ chi nhánh hai tính bằng một gói mới hay một phần giá, kho có chuyển qua lại được không.
Mở khoá tính năng. Kho, tích điểm, đặt món trực tuyến, báo cáo nâng cao có thể nằm ở gói cao hơn. Liệt kê tính năng bạn cần trong sáu tháng tới rồi hỏi nó thuộc gói nào.
Hỗ trợ cài đặt tại chỗ. Có nơi miễn phí qua điện thoại, có nơi tính phí khi kỹ thuật viên tới quán.
Xuất dữ liệu khi ngừng dùng. Hỏi trước: muốn lấy toàn bộ đơn hàng, khách hàng ra tệp thì có mất phí không, lấy được trong bao lâu sau khi ngừng.
Lập bảng so sánh của riêng bạn
Năm bước để có một con số so được giữa các lựa chọn:
- Liệt kê thiết bị bạn đang có và dùng lại được. Đây là khoản tiết kiệm thật, đừng mua mới chỉ vì người bán gợi ý.
- Gửi cho từng nhà cung cấp cùng một danh sách: số máy, số nhân viên, số chi nhánh trong một năm tới, tính năng cần. Xin báo giá bằng văn bản theo đúng danh sách đó.
- Cộng tổng hai năm cho từng lựa chọn theo bảy nhóm ở trên.
- Ghi riêng những khoản "tuỳ trường hợp" mà nhà cung cấp chưa trả lời rõ. Lựa chọn có nhiều dòng chưa rõ là lựa chọn rủi ro hơn.
- Ước số giờ làm sổ mỗi tháng phần mềm thay được, quy ra tiền theo giá giờ công bạn tự đặt, đặt cạnh tổng chi phí.
Cái dễ sai khi so giá
So giá tháng của gói trả năm với giá tháng của gói trả tháng. Hai con số không cùng điều kiện. Quán mới chưa chắc trụ được một năm thì trả tháng đắt hơn chút nhưng ít rủi ro hơn.
Tin "miễn phí trọn đời". Hỏi miễn phí phần nào, giới hạn bao nhiêu đơn, bao nhiêu món, bao nhiêu người dùng. Miễn phí với giới hạn chặt thường có nghĩa là sẽ phải lên gói khi quán đông.
Mua thiết bị trọn bộ trước khi chạy thử. Chạy thử bằng điện thoại và máy tính bảng đang có trước. Biết chắc cần in mấy chỗ rồi mới mua máy in.
Năm thứ hai: khoản nào còn lại
Lấy lại ví dụ ở trên. Sang năm thứ hai, máy tính bảng và máy in đã trả xong, công nhập liệu và đào tạo gần như không còn, trừ khi quán thay nhiều nhân viên. Còn lại tiền gói 3.600.000, giấy in 2.400.000, sim dự phòng 1.200.000, cộng 7.200.000 đồng, tức khoảng 600.000 đồng một tháng. Đây mới là con số chạy đều mà bạn nên đặt vào kế hoạch chi phí cố định của quán.
Cộng hai năm của ví dụ là 14.800.000 + 7.200.000 = 22.000.000 đồng, chia hai mươi bốn tháng ra khoảng 917.000 đồng một tháng. Nếu một lựa chọn khác có tiền gói rẻ hơn nhưng bắt mua máy riêng đắt hơn, phép chia hai năm này sẽ cho thấy bên nào thật sự rẻ. Nhớ dự trù thêm một khoản nhỏ cho thay cáp, thay pin hoặc sửa máy in, vì máy in nhiệt đặt ở bếp nóng ẩm thường xuống sức nhanh hơn máy ở quầy.
Câu hỏi gửi nhà cung cấp trước khi ký
Gửi bằng tin nhắn hoặc thư để có câu trả lời bằng chữ, lưu lại cùng báo giá:
- Giá này đã gồm thuế chưa, có cam kết giữ giá bao lâu?
- Gói này cho bao nhiêu thiết bị đăng nhập cùng lúc, bao nhiêu tài khoản nhân viên?
- Những tính năng nào trong danh sách của quán nằm ở gói này, những tính năng nào phải mua thêm?
- Máy in, máy tính bảng quán đang có dùng được không, hay buộc mua thiết bị của bên bán?
- Hỗ trợ qua kênh nào, giờ nào, có tính phí khi cần người tới quán không?
- Ngừng dùng thì báo trước bao lâu, lấy dữ liệu ra bằng cách nào, có mất phí không?
Câu hỏi thường gặp
Phần mềm bán hàng cho quán ăn tốn bao nhiêu một tháng?
Tuỳ nhà cung cấp, số máy, số chi nhánh và tính năng, giá thay đổi theo thời điểm. Thay vì hỏi một con số chung, hãy gửi danh sách nhu cầu cụ thể của quán để nhận báo giá bằng văn bản, rồi cộng thêm thiết bị và vật tư.
Có cần mua máy bán hàng chuyên dụng không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nhiều phần mềm chạy trên máy tính bảng hoặc điện thoại thông thường. Máy chuyên dụng bền hơn khi để quầy nóng ẩm nhưng đắt hơn; hỏi phần mềm có buộc dùng máy riêng không trước khi mua.
Giấy in nhiệt một tháng tốn bao nhiêu cuộn?
Phụ thuộc số đơn, độ dài phiếu và số chỗ in. Cách ước: đếm số đơn một ngày, nhân số phiếu in mỗi đơn, chạy thử một tuần xem hết bao nhiêu cuộn rồi nhân lên. Đừng ước theo lời người bán giấy.
Ngừng dùng phần mềm giữa năm có lấy lại tiền không?
Tuỳ điều khoản từng nơi. Nhiều gói trả năm không hoàn phần chưa dùng. Đọc mục chấm dứt hợp đồng trước khi trả, và với quán mới nên cân nhắc trả theo tháng trong vài tháng đầu.
Chi phí đào tạo nhân viên có đáng kể không?
Tiền thì nhỏ, nhưng nó rơi vào tuần bận nhất. Chi phí thật là những đơn nhầm và khách chờ lâu trong mấy ngày đầu. Giảm bằng cách cho nhân viên tập bấm trên đơn thử trước khi mở bán.
Thêm chi nhánh thì chi phí phần mềm tăng ra sao?
Thường tăng theo số điểm bán và số thiết bị. Hỏi rõ chi nhánh thêm tính trọn một gói hay một phần, báo cáo gộp nhiều chi nhánh có nằm ở gói cao hơn không, và chuyển kho giữa các điểm có tính thêm không.