AppAmThuc.comQuán của bạn, gọn trong điện thoại
Chuỗi & nhiều chi nhánh

Đặt tên và mã món thống nhất cho cả chuỗi: tránh báo cáo lộn xộn

Đặt tên và mã món thống nhất cho chuỗi quán ăn: quy tắc mã, nhóm món cố định, xử lý size và topping, món theo mùa, đổi tên món mà báo cáo vẫn liền mạch.

Đặt tên và mã món thống nhất cho cả chuỗi: tránh báo cáo lộn xộn

Cuối tháng gộp báo cáo của ba quán, chủ quán thấy "Bún bò Huế", "Bún bò", "BB đặc biệt", "Bún bò (L)" nằm thành bốn dòng riêng. Muốn biết cả chuỗi bán được bao nhiêu tô bún bò phải ngồi cộng tay, mà cộng xong cũng không chắc "BB đặc biệt" có phải là bún bò không.

Thực đơn lộn xộn trong hệ thống bán hàng là gốc của báo cáo lộn xộn. Bài này đưa ra quy tắc đặt mã món, chia nhóm món cố định, xử lý cỡ và món thêm, món theo mùa, và quan trọng nhất là cách đổi tên món mà không làm đứt số liệu của những tháng trước.

Tên món và mã món là hai thứ khác nhau

Tên món là thứ khách đọc và có thể đổi: hôm nay gọi "Bún bò", mai làm thực đơn mới gọi "Bún bò Huế gánh". Mã món là thứ hệ thống và người làm báo cáo dùng, và gần như không bao giờ đổi. Khi mã giữ nguyên, đổi tên bao nhiêu lần thì báo cáo vẫn cộng vào một dòng.

Nhiều quán bỏ qua mã vì thấy rườm rà. Với một quán, có thể sống được. Với hai quán trở lên, mỗi nơi nhập món một kiểu, không có mã chung thì không gộp được số.

Quy tắc đặt mã món

Ngắn và có cấu trúc. Ví dụ: hai ba chữ cái cho nhóm món, gạch nối, hai chữ số thứ tự. Bún là BUN, cơm là COM, đồ uống là NU. Bún bò là BUN-01, bún riêu là BUN-02.

Không nhét giá, chi nhánh hay kích cỡ vào mã. Giá đổi, mã không được đổi theo. Chi nhánh và kênh là thông tin của đơn hàng, không phải của món.

Một mã cho một món ở mọi chi nhánh. Bún bò ở quán A và quán B là cùng một mã. Món riêng của một chi nhánh vẫn có mã trong cùng hệ thống, không đặt hệ mã riêng cho từng quán.

Không dùng lại mã đã bỏ. Món BUN-05 ngưng bán thì mã đó nằm lại với món cũ. Món mới lấy số tiếp theo. Dùng lại mã là trộn số liệu của hai món khác nhau.

Một người cấp mã. Quản lý chi nhánh không tự tạo món mới trong hệ thống. Đề xuất gửi về một người, người đó tạo món, cấp mã, rồi cả chuỗi dùng.

Nhóm món cố định cho cả chuỗi

Nhóm món là tầng gộp đầu tiên của báo cáo. Đặt một lần, ít khi đổi. Ví dụ cho một chuỗi bún phở có bán đồ uống:

NhómTiền tố mãGồm
Món nướcNUOCBún, phở, hủ tiếu các loại
Món khô và cơmKHOBún trộn, cơm tấm, mì xào
Món ăn kèmKEMChả giò, quẩy, trứng, chén thêm
Đồ uống pha chếPCCà phê, trà, nước ép
Đồ uống đóng chaiCHAINước suối, nước ngọt
ComboCBCác suất kết hợp
Món theo mùaMUAMón bán có thời hạn

Cỡ, món thêm và yêu cầu riêng: đừng tạo món mới

Lỗi gây phình thực đơn nhiều nhất là tạo món riêng cho từng cỡ: "Bún bò nhỏ", "Bún bò lớn", "Bún bò thêm giò". Ba dòng trong báo cáo cho một món. Cách đúng là một món với các lựa chọn: cỡ là biến thể có giá riêng, giò thêm, chả thêm là món thêm có giá cộng thêm, còn "không hành", "ít cay" là ghi chú không tính tiền.

Ví dụ minh hoạ. Quán bán 100 tô bún bò mỗi ngày, trong đó 60 tô cỡ thường, 40 tô cỡ lớn, 25 tô có thêm giò. Nếu tách ba món riêng, báo cáo món bán chạy sẽ ghi bún bò thường 60 tô và đứng sau một món khác bán 70 tô, trông như bún bò không phải món chủ lực. Gộp đúng một món có biến thể, bún bò là 100 tô, đứng đầu, và vẫn xem được tỷ lệ cỡ lớn là 40% để tính nguyên liệu.

Mã món nối với công thức, kho và giá

Mã món không chỉ để gộp báo cáo doanh thu. Khi mỗi món có một mã cố định, công thức của món đó cũng gắn với mã ấy: bún bò BUN-01 dùng bao nhiêu gam thịt, bao nhiêu mililit nước dùng. Mỗi tô bán ra là kho biết phải trừ những gì, và tỷ lệ giá vốn của món tính được cho từng quán.

Nếu cùng một món tồn tại dưới ba tên ở ba quán, mỗi tên phải có công thức riêng. Chỉ cần một quán quên cập nhật công thức khi định lượng đổi, sổ kho quán đó lệch dần mà không ai biết vì sao. Một mã, một công thức cho cả chuỗi thì sửa một chỗ là đúng ở mọi nơi.

Giá cũng vậy. Giá gốc gắn với mã món; giá riêng của chi nhánh hay của kênh đặt online là ngoại lệ gắn trên cùng mã đó. Khi so giá bán của bún bò giữa các quán, bạn so cùng một món chứ không phải so ba món có tên na ná nhau.

Món theo mùa và món tạm

Dải mã riêng. Món theo mùa dùng tiền tố riêng như MUA, thêm năm nếu cần, ví dụ MUA-2611-01 cho món mùa đông. Nhìn mã là biết món có thời hạn.

Ngưng bán, không xoá. Hết mùa thì đặt món ở trạng thái ngưng bán. Xoá món là mất đường nối giữa món và các đơn đã bán, báo cáo năm sau không so được.

Mùa sau bán lại thì dùng lại món cũ. Món mùa đông năm nay quay lại năm sau với cùng công thức thì mở bán lại món cũ, giữ mã cũ, để so được hai mùa với nhau.

Đổi tên món mà báo cáo không đứt

Đổi tên là việc bình thường khi làm lại thực đơn. Làm đúng thứ tự thì số liệu cũ và mới vẫn nối nhau.

  1. Xác định đây là đổi tên hay đổi món. Cùng công thức, cùng định lượng, chỉ đổi cách gọi là đổi tên. Đổi công thức đáng kể là món mới, cấp mã mới.
  2. Nếu chỉ đổi tên, sửa tên hiển thị trên món đang có, giữ nguyên mã. Không tạo món mới rồi ngưng món cũ.
  3. Cập nhật cùng lúc ở mọi nơi khách nhìn thấy: thực đơn in, ảnh thực đơn trên trang đặt món, bảng treo tường.
  4. Ghi lại lịch sử đổi tên ở một chỗ: ngày đổi, tên cũ, tên mới, lý do. Sau này đọc báo cáo cũ có tên lạ, tra là biết.
  5. Báo cho bếp và thu ngân tên mới trước ngày áp dụng, nhất là khi tên in trên phiếu bếp thay đổi.

Tên ngắn cho bếp và những cái dễ sai

  • Phiếu bếp cần tên ngắn, đọc một giây là hiểu, ví dụ "BB lớn +giò". Tên đầy đủ trên thực đơn có thể dài và đẹp hơn. Nếu hệ thống cho phép một tên ngắn riêng cho bếp, dùng nó; nếu không, đặt tên thực đơn đủ ngắn để bếp đọc được.
  • Hai món tên quá giống nhau như "Phở bò tái" và "Phở bò tái nạm" dễ bị bấm nhầm khi đông khách. Đặt phần khác nhau ở đầu tên hoặc chọn tên khác hẳn.
  • Viết hoa, viết tắt, có dấu không dấu lẫn lộn giữa các quán. Thống nhất một kiểu viết ngay từ đầu.
  • Mỗi quán tự thêm món "tạm" để bán cho nhanh, kiểu "Món khác 30k". Cuối tháng có hàng trăm đơn không biết là món gì. Nếu cần nút bán tạm, quy định chỉ dùng trong ngày và người quản lý phải đổi về món đúng.
  • Gộp món khác giá vào một mã cho gọn. Hai món khác công thức, khác giá vốn mà chung mã thì báo cáo lãi gộp theo món sai.

Câu hỏi thường gặp

Quán đã chạy lâu, thực đơn lộn xộn rồi thì sửa từ đâu?

Xuất danh sách món đang có ở mọi quán, gom những dòng cùng một món thật, chọn một dòng giữ lại làm chuẩn, các dòng khác ngưng bán. Từ đó trở đi chỉ bán bằng món chuẩn. Số liệu cũ vẫn nằm ở dòng cũ, cộng tay một lần cho giai đoạn trước.

Mã món có cần in trên thực đơn cho khách không?

Không bắt buộc. Một số quán in số thứ tự món để khách gọi nhanh, nhưng số đó không cần trùng với mã nội bộ. Mã nội bộ dùng cho hệ thống bán hàng, sổ kho và báo cáo, khách không cần thấy.

Combo nên đặt mã thế nào?

Combo có mã riêng trong nhóm combo, và bên trong ghi rõ gồm những món nào theo mã của từng món. Như vậy bếp vẫn nhận đúng từng món, kho vẫn trừ đúng nguyên liệu, còn báo cáo xem được cả số combo lẫn số món lẻ đi trong combo.

Món riêng của một chi nhánh có cần mã theo hệ chung không?

Có. Món riêng vẫn nằm trong cùng danh sách món của chuỗi, theo cùng quy tắc nhóm và tiền tố, chỉ là chỉ một chi nhánh bán. Đặt hệ mã riêng cho từng quán là quay lại đúng vấn đề không gộp được báo cáo.

Bao lâu thì nên dọn lại danh sách món một lần?

Mỗi quý xem lại một lần: món nào ngưng bán lâu, món nào bị tạo trùng, món tạm nào chưa được đổi về món đúng. Dọn đều đặn mất ít thời gian hơn nhiều so với dọn một lần sau hai năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay

Tải ứng dụng App Ẩm Thực

Quản lý quán ăn: đơn bàn, bếp, kho, báo cáo — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store